Buch 
Cicero de oratore / Marcus Tullius Cicero ; für den Schulgebrauch erklärt von Karl Wilhelm Piderit
Entstehung
Seite
151
JPEG-Download
 

DE ORATORE II 39. 102105.

151

quam esset optanda nobis ; qui nullam umquam in illis suis dispu-tationibus rem defendit, quam non probarit, nullam oppugnavit,quam non everterit. Sed hoc maius est quiddam, quam ab eis, quihaec tradunt et docent, postulandum sit.

Ego autem, si quem nunc plane rudem institui ad dicendum 39 162velim, his potius tradam adsiduis uno opere eandem incudem diemnoctemque tundentibus, qui omnes tenuissimas particulas atqueomnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant.

Sin sit is, qui et doctrina milii liberaliter institutus et aliquo iamimbutus usu et satis acri ingenio esse videatur, illuc eum rapiam,ubi non seclusa aliqua aquula teneatur, sed unde universum Humenerumpat; qui illi sedes et quasi domicilia omnium argumentorumcommonstret et ea breviter illustret verbisque definiat. Quid enim iG3est, in quo haereat, qui viderit omne, quod sumatur in orationeaut ad probandum aut ad refellendum aut ex sua sumi vi atque na-tura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quae-ratur, aut pars eius aut vocabulum quod habeat aut quippiam, remillam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt forisneque inhaerent in rei natura, collliguntur. Si res tota quaeritur, 164definitione universa vis explicanda est, sic: 'Si maiestas est ampli-tudo ac dignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibuspopuli Romani tradidit, non qui eum, qui id fecisset, populi Romanipotestati tradidit. Sin pars partitione, hoc modo: 'Aut senatui pa- 105rendum de salute rei publicae fuit aut aliud consilium instituendumaut sua sponte faciendum; aliud consilium, superbum; suum, adro-gans; utendum igitur fuit consilio senatus. Si ex vocabulo, ut.

39, 102. adsiduis diesen uner-müdlichen Handwerkern , den Sehul-rhetorikern, die ihren Schülern immerdieselben Dinge einpaukeu.

uno opere, adverbial, wie summoopere, in einem fort.doctrina, usu, ingenio, § 148.rapiam rasch, ohne ihn durcliunnütze Wiederholung u. kleinlichesDetail zu seinem Schaden lange auf-zuhalten. § 176 trahere vel rapere.

seclusa vom Hauptstrom abge-schützt u. daher ohne lebendigen Zu-fluss.

qui als gienge voraus ad eum,"'eil mit illuc u. unde Aristoteles ge-meint ist. qui commonstret, imGegen-9 atz zu qui inserant.sedes, Einl. II § 10, 54.

163. Eines weiteren, als dieses com-monstrare, breviter illustrare und de-Önire bedarf es dann nicht. Zumfolgenden vgl. Einl. II § 10.

ex sua vi aus dem der Sache

selbst inwohnenden Wesen, Or. 35,122 uni (sc. loci) e rebus ipsis, alteriassumpti.

164. universa vis die Gesamtbe-deutung. So in dem Processe desNorbanus (Einl. I § 11, 128), auf densieb das gleich folgende Beispiel be-zieht. Or. part. 30, 104 in definitione:minueritne maiestatem Norbanus.

qui tradidit was nach Nor-banus Beschuldigung der Consul Ser-vilius Cäpio gethan, § 197 ff. Einl. I§ 10, 89 f.

pop. Rom. potestati wie Nor-banus mit seiner Anklage Cäpios.

165. Aut senatui etc. So hatte Carboin seiner Vertlieidigung des Opimius(§ 106. Einl. I § 10, 79) den Beweis zuführen. consilium, § 333. III 1, 2.

sua sponte, aus eigener Machtvoll-kommenheit, auf eigene Hand.

superbum vßgig führt zur Auf-hebung der Staatsordnung: tyrannischoder revolutionär.