544 CAPUT IV. DE MOTU TURB&JUM &c.
SCHOLJON t,
1173. Multitudo harum aequationum, praecipue autem anguhti0) primas aequationes iugrediens in caufa efl, quod earum refolutionemnullo modo fufciperc liceat. Unde patet motum turbinum ob friclioneinmaxime fore peturbatum, ita ut ex his aequationibus nihil omnino, undehic motus cognofci pollet» concludere valeamus. Qiiodli vero hujus mo-tus caulas obiter tantum contemplemur, evidens efl centrum inertiae I nonin redla tantum verticali, ut remota fridlione eveniebat, afcendere vel de-fcendere, fed etiam motum horizontalem adipisci, qui oritur a vi fritflio-nis, cujns'direcfHo cum fit contraria motui cuspidis, motus centri inertiaefecundum eandem dire&ionem incitatur, unde neque uniformis neque re-dlilineus erit, et quatenus incurvatur, ejus convexitas in eam regionemfpeiflabit, in quam cuspis progreditur. Simili modo etiam motus gvra-torius tam ratione celeritatis quam ratione axis gyrationis maxime pertur-babitur, de quo vix quicquam ex confideratione fricflionis affirmare licet.
SCHOLION. 2 .
1173. Verum haec tanta motus perturbatio tamdiu duntaxat durat,donec frielio ceflat, hoc autem tandem evenire debere per fe efl evidens,quandoquidem motus ob fritflionem continuo retardatur. At fridlio ceC.fare nequit, nili culpis turbinis in eodem loco perfiflat, ex quo necefleefl motum ita temperari debere, ut cuspis tandem in eodem plani puueflofit perleveraturus, dummodo hoc eveniat, antequam turbo procumbat.Si enim turbini primo motus gyratorius nimis tardus fuerit imprefius rnullum efl dubium, quin procumbat, antequam illud phaenomenon oria-tur: ex quo viciffim concludere licet, fi motus fatis fuerit celer, fore, utantequam turbo procumbat, cuspis a fritflione ad idem plani horizontalispunclum redigatur. Quod cum evenerit, atque in turbine adhuc motusinfit gyratorius, ex superioribus patet, axem turbinis verticalem e fle de-bere; fi enim eflet inclinatus, nullo modo ita gyrari pollet, ut culpis ei-dem puneflo infifleret. Ex his igitur conjun&is hanc conclufionem dedu-cimus: turbinem, fi modo ei fatis celer motus gyratorius fuerit impreflus,ob fridlionem fe tandem in fitum verticalem erigere, et tum circa axemverticalem motum gyratorium e fle continuaturum. Quod phaenomenoneo magis efl notatu dignum, quod foli fritflioni debeatur; ita ut ope fri-dlionis linea verticalis, ideoque etiam planum horizontale obtineri queat;id quod in navigatione magnum ufuin habere potefl, ad quem etiam iuAnglia olini fuit commendatum.
CAPUT