Buch 
Petri Andreae Matthioli ... Commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : ; adiectis quam plurimis plantarum, & animalium imaginibus quae in priore editione non habentur, eodem authore ; his accessit eiusdem apologia adversus Amathum Lusitanum, quin et censura in eiusdem enarrationes
Seite
538
JPEG-Download
 

Aconiti ge-nera,& con-sideratio.Dioscoridislocus fuspe-ctusGesnerus derceptus.

And. Matthioli Comm.L. 38tum: radix scorpij caudam aemulatur,& alabastrimoACONITVM QVARTVM.do splendet. Torpescunt, ut fama est, scorpienmota radice, stupentque: qui rursum elleboriexcitantur. Oculorum medicamentis leuandigratia adijcitur. Enecat pantheras, sues, lupos,P. D.de cetteomnes, in carnibus obiectum.de VotreἈκόνιτον ἔτερον. A CONITVM ALTERVdeCAP. LXXIII.bESTET alterum Aconitum, quod aliqui eysti-ctonon, alij lycoctonnn appellant. Huius genera mtria: vnum, quo utuntur uenatores: alia duo in vri-suum uertere medici. è quibus tertium, quod percum nominatur, plurimum in Italia, montibus in-nis exilit, à priore distans, quoniam folia faciat en-platani, crebriore diuisura, longiora,& multò nra: caulem filicis pediculo similem, audum,altitudine, aut ampliorem: semen in siliquis obrirecondit: radices in modum equillae marinae ci-nigrescunt. Quibus ad uenationem luporum uteminfertae siquidem crudis carnibus,& deuoratenecant.DVO DIOSCONIDI produntur Aconiatequanquam postremum triplici distinguit differentia. Prumquòd pardos enecet, Pardalianchen: alterum uero, quoluposque conficiat, Cynoctonon, Lycoctononque uocar,(ut diximus) in tria genera distribuit: ueruntamentantùm describens, duorum priorum historiam,&Ctio praeterijt. Quo fit, ut Hermolai,& Marcelli(1)bandam putem: qui non temere quidem suspicantur, in altero capite plura desiderari, quibus& priora& quonam pacto tum medici, tum uenatores ijs antiquitus uterentur, palàm fieret. Huius diminutae lecunS. C. R.non parum suspicionem auget, quòd in tertio genere, quod Ponticum appellauit, nihil sit ab ipso Diosconuetmmissum. ex quo quis fortè conijcere potest, in caeteris quoque eum quicquam non praetermisisse. Tertiumpaßim in Italia omnibus ferè montibus nascitur, folijs quae platanum quadantenus aemulantur, magis tamentum serratis, albis quibusdam maculis respersis: caule filicis, bicubitali: floribus fubluteis, acutis galerichertres rosimilibus: è quibus filiquae prodeunt, semen continentes: radice multiplici, ac nigra. Habetur& aliud ge-ferè folijs,& caule, floribus tamen melunis, ranunculo non dißimilibus, longe tamen maioribus, adeò ut ƒsas hic aequet amplitudine. Quanquam Gesnerus in suo magno libro de animalibus inscripto(in quemdem uidetur ut multa uera docté, ita non pauca etiam falsa ac uana ineptè congeßisse) negat inueniri Adius flores lutei sint, atque rosas aemulentur: ut qui sibi fortasse persuaserit omnia naturae opera se nouiAttamen in hoc, face eius dixerim, decipitur: siquidem plures extent montes, qui cùm hoc Aconitigemnos hic uera scripsisse, Gesnerum contrà ueritati refragari, posteris omnibus testatum relinquent. Suntnitum ab effectu Lupariam uorent: at rura Tridentina, in quorum montibus copiosè prouenit, ipsum pa-riam nominant, utpote quod praeter lupos, uulpes etiam interimat. Quin& canes occidit,& feles,& mrmnia denique animalia, quae suo exortu tanquam caeca producuntur. Primum genus thelyphonon appelleuenatores pantberas,& pardos superficiunt, saepius legimus in Tridentinis montibus. Huius generis est eautuntur quidam in Romano,& Neapolitano agro, lupis eo tantùm caedem procurantes. Radices eius pluriesles uidimus Romae in Aurelio ponte iuxta molem Adriani: quandoquidem non desunt, qui eas expetant, ad murnes,& lupos enecandos. Primi generis Aconiti, quod thelyphonum uocant, meminit Theophrastus libro 1 zXIX. de plantarum historia, ubi ita scribit. Thelyphonum, quod alij(corpionem appellant, quia radicem seorfsimilem habet, admotum, scorpionem occidere tradunt:& eum reuiuiscere posse, si elleboro candido linaturcat idem& oues,& boues,& iumenta,& ad summam omnes quadrupedes eodem die, si genitalibus folium, uetdicula imponatur. Proficit potum contra scorpionum ictum. Folium habet cyclamino simile: radicem, ut dictumscorpionis effigie. Nascitur graminis modo,& geniculis constat. loca amat umbrosa. Quòd si uera sint, quae desepione narrantur, iam& reliqua eiusmodi haudquaquam incredibilia,& fabulosa dici debent. Haec Theophryenthelyphono. qui alterius quoque Aconiti mentionem fecit cap. xvi. eiusdem uoluminis, sic inquiens. Aconiiscitur in Creta, atque Zacyntho: sed plurimum, optimumque in Heraclia Ponti. Constat id folio intubaceo, radiispecie, tum colore nuci proxima. uim illam mortiferam in hac esse, folium,& fructum nihil nocere affirmantctus herbae est, non humilis materiae: herba ea breuis est,& nihil superuacui habens, sed frumento similis