86 LIBRI I. CAPUT IV.

attulimus certitudine, dubitare nos ſinunt. Jam argumento ab analogia pe-tito, cujus quantum ſit robur, Clariſſ. RIU vis nuper exaſciato ſchedia-ſmate(annexo recuſo ejus cura Rorarii libello, de eo quod animalia brutaſepe ratione melius utantur homine p. 303.) expoſuit, concludunt: Telluremideo condidit Deus, ut hominibus& reliquis animantibus domicilium preberet. Si vero omnes planetæ Telluri ſunt ſimiles,& ſimilium ſimilis eſtratio, hahebunt& ſicut illa incolas: quemadmoduim qui unum ſaltem horo-logium vidit, quamprimum ſimilem machinam conſpexerit, ubi index, di-verſas temporis periodos ſuo progreſſu monſtrat, ſine mora erumpet: eſt&hæc machina, quoad internam ſtructuram, horologium. Si, quod objicitur,telluris illuminandæ cauſa, omnia iſta, eaque vaſtiſſima corporaà tantum eſſentcreata; nulla primo inveniretur ratio, cur Deus non niſi puros ſoles, ſed&ejusmodi opaca corpora in elo collocaſſet. Deinde luninis eorum apudnos, propter longa quibus diſtant ſpatia, nullus uſus: noque eorum quæ deinfluxu planetarum in ſublunaria, commenti ſunt veteres, quicquam noſtræætatis pluloſophi credunt. Jam cum nulla nobis ſint cum planetis commer-cid, nulla exinde ad nos redundet utilitas: quem in ſinem ſunt conditi,cur tam afſabre nitideque terra, montibus, maribus diſtincti, cur aèrecircumdati, quid in iſtis dierum& noctium viciflitudinibus opus, curver ibi hiemem, æſtas ver, autumnus æſtatem, atque hyems autumnum ſicutapud nos excipiunt? omnia hc Deum feciſſe fruſtra, diſpoſuiſſe fruſtra,nemo temere contendet. Quid E. impedit, quominus ſtatuamus, eſſe invaſtis adeo corporibus incolas, qui his omnibus frunntur, quorum gratia,Deus hos mirabiles motus, ſicut in tellure ordinavit. It quid tandem deplanetarum majorum, Jovis& Saturni ſatellitibus, quid de Saturni annulozlicam? Nos iſta plane nihil juvant, utpote à quibus absque armato oc neconſpici quidem poflumt:& omnis, quem conjectando aſſequimur, eorumſuc eſt ſcopus, ut Jovem atque Saturnum, reſlexo lumine, ficut luna tellu—rem illuſtrent. Summa hc Nunünis cura, qua luis globis tot luminibus pro-ſpenit, omne propemodum dubium eximere bpoteſt, cum corpora iſta, ffduoclvis corum non niſi confuſum& deſertum ellaos elſet, nullo lumine in-eligeret). Altius adliue atcendunt philoſophi, atque ſtellarum fixarum*) Singulare eſt 1h⁰ο. M UNETII argumentum quo e noſtræ telluris im-perfedtione, plures eſſe mundos eſſicere conatur, Ita ille(in Theoria telluris p. 59.60.): Cum tellus noſtra, ſormæ adeo neglectæ, inordinatæ& multis modis incom-modæ ſit, argumento mihi videtur, huic inſtruendæ& adornandæ non omnem im-pendiſſe operam piovidentiam; nec hanc elle ſedes unicas, atque laca ſola totiusuniverſi, quæ habitari poſſunt. Ædem modicam ſimul& ſordidam, pauperis eſtexſtruere;& quo minor eſt Regis aut Potentis domus, eo ſolet eſſe elegantior:turpe enim eſt in palatio parvo, aliquid eſſe ſuperſſui aut confuſi. Et poſt alia:Ilunc mundum piſcium, ferarum& reptilium, uni · genitum, ſi ita loqui liceat,

choro