192

In Mysterium Cosmographicum

modum, ut de cometis septem secundo, de 5 planetis tertio tomo se dicturumpolliceatur. At secundus non erit vendibilis, cum jam plurima pars, priorsc. impressa et pene absoluta sit. Ita exemplaria interea situ peribunt. Tychoalicubi aliter materias ordinat, nempe :

5) Progymnasmatum Astr. tom. III, de aliis 6 cometis. Ad hunc librum appa-randum sufficiens adest materia, sed formam adhuc nullam habet. Non desunttamen, qui formam illi inducant, si, quod par et satis est, sustententur.

6) Tabulae Rodolpheae. Materia ad has apparandas adest sufficientissimapars, nec deerunt ingenia, si Maecenates sint, et exiguum aliquid in certis pen-sionibus annuis in hunc usum erogetur. Hoc opus primarium est, quod merito(Rodolphus Caesar) Magnates, Respublicae et Academiae magni facere, et, utlucem videat, eniti debent.

7) Theatrum astronomicum rationem reddit calculi ingeniosissimis demon-strationibus. Itaque quasi altera pars esse possit hujus principalis operis astro-nomiae instauratae.

8) Volumen ingens Observationum ad annos fere 40 conscriptarum. Id locotot anteactorum annorum ephemeridum esse possit. Posset vel jam statim edi.Interim custodiendae merito sunt hae observationes loco regii thesauri et amagnatibus magni faciendae, quia sunt fundamenta, sine quibus nequit astrono-mia instaurari. Nec spes est, quemquam fore, qui certiores unquam observa-tiones conscribat. Est n. res taediosissima et plurimi temporis.

Ita sentio M. Joannes Keplerus Mathematicus,Astronomiae Tychonicae studiosissimus.

15) p. 48. Hanc Tychonis epistolam subjunxit Maestlinus appendici ad Prodromum,haec praemittens: Pro confirmatione hujus, quae ex Copernici hypothesibus sequitur, longis-sime contrariae usitatis hypothesibus sententiae lubet apponere, quae excellentissimus NobilisMathematicus Tycho Brahe, Danus, suis experimentis observavit, quibus tanquam a peritis-simo artifice habitis observationibus utique fides derogari non potest. Is in Epistola ad D.Peucerum anno 1588 data sic scribit. „Constitui periculum facere, quaenam earum, quaehactenus inventae erant (hypothesium, Ptolemaicarum sc. vel usitatarum: vel a Copernicotraditarum: vel eorum qui homocentricorum figmentum commenti sunt) veritati propius ac-cederet. Idque per Martis potissimum stellam me expiscari posse confidebam, quando nimi-rum ea acronycha Terrae appropinquaret. Si enim nobis propius accederet, quam ipse Sol,Copernicanam speculationem praevalere: sin minus, cum Ptolemaica potius standum arbitrabar.Tandeinque magna diligentia nec parvis sumtibus, conquisitis variis organis astronomicis,quibus siderum motus centraliter, non saltem in ipso scrupulo, sed etiam in ejus dimidia velquarta parte explorari certo possent, hanc Subtilem considerationem aggredi non verebar,idque potissimum anno 1582, cum Mars pernox factus Soli opponeretur in cancro-, et insuperper boream latitudinem sublimior quotidiano circuitu redderetur. Habitis igitur tunc pluribusaccuratis observationibus , tam circa ortum, quam occasum, ejusque per meridianum transi-tum, deprehendi, Martem majorem causari parallaxin, quam ipsum Solem, ideoque etiamTerris propinquiorem, cum acronychus est, fieri, astipulante una motu ipsius diurno, cum Co-pernicanis potius numeris consentiente, eo quod paulo celerius certo dierum intervallo in ante-cedentia repedaret, quam Alphonsinorum concederet a Ptolemaeo deducta ratiocinatio: idqueob minorem a Terris distantiam, quae motum paulo intentiorem apparere efficiebat. Id cumin Marte satis exploratum haberem, et idem etiam in Venere aliquoties a me interdiu atquein ipso meridiano observatum, et juxta occasum collatione facta, imo etiam alia quadam pe-culiari ratione anno 1587 circa diem 24. Febr. quando intra unam vel alteram diem tamvespertinam quam matutinam (quod alias rarissimum est) vidi, motum apparentem cum eis,quae ratione parallaxeos fierent, conferendo comprobassem, ita quod Ptolemaicis hypothesibushaec omnia minime congruerent: impellebar, ut postmodum magis magisque Copernicanae in-ventioni fidem attribuerem.“

16) p. 56. Praefationis hujus partem exhibuimus pag. 20. Epistola Achillis Gasseri(medici Lindaviensis, f Augustae Vind. a. 1577), data Feldkirchae Rhaetiae anno 1540 adG. Vogelinum Constantiensem medicum commendat „Rhetici“ epistolam de Copernico, illuminvitans, ut eam inter amicos et auctoritate sua propagaret et commendaret.