256
Apologia Tychonis
stantes a polis hujus, quantum quantitati retrogradationis sufficit, superquibus orbis hic interior in contrarium exterioris aequali tempore restituatur.At hoc pacto planeta semper in ecliptica aut semper in aequali latitudineextra eclipticam manet, motu librationis cis et ultra Solem excurrens, autsi fuerit inaequale tempus restitutionum, fiet ut olim planeta latitudinemhabeat aequalem retrogradationi. Et ut demus, neglectam ab Eudoxo lati-tudinem planetarum, non tamen est verisimile, usum esse Eudoxum tamrecondita forma hypotheseos ad retrogradationem efficiendam: cum epicycliconceptus sese ipsum quasi offerat ultro retrogradationem consideranti, et indisciplinarum constitutione simplicissima et facillima quaeque primo sequa-mur, necessitatem perpendentes non ingenium, ut Fracastoreus. Nequetantum verisimile non est, sed plane contra omnem rationem, Eudoxo visumesse hunc retrogradationis motum in concentrico fieri motu librationis, itaut eandem a Terra distantiam planeta conservet: cum etiam vulgi oculosperstringat Martis acronychii ingens magnitudo, qui jam ad Solem accedensa tertiae magnitudinis stellis superatur, ex quo manifesta est ejus a Terradiversissima utrinque distantia. Quam librationem si etiam statuisset Eu-doxus, fuisset a Calippo reprehensus, et proinde orbium Eudoxi numeruset ordo mutatus, cujus contrarium affirmat Aristoteles. Cum itaque Calip-pus diligentior non haberet quod hic in Eudoxo reprehenderet, non decet' nos, Eudoxo tantam ignorantiam tribuere. Sed ad Eudoxum redeamus. Extertio et quinto orbe, diximus, alterum latitudini servire debere, alterumretrogradationi. Quod primo loco tenemus. Deinde cum distincte narretAristoteles de primo et secundo orbe, quod is omnibus planetis communissit, de tertio vero vel quarto 5 planetarum non affirmet, alterutrum cumtertio luminarium esse eundem; hinc recte concludi existimo, etsi horumalteruter idem cum tertio luminarium habet officium vehendi planetas inlatitudinem, positione tamen plurimum differre. Tertio considerandum nobisest, quid ex eo sequatur, quod tertiae sphaerae poli in 9 et $ sint iidem.Cum igitur hisce duobus commune nihil sit (in usitata quidem de mundoconceptione), praeter lineam medii motus, quae per centrum epicycli tra-jicitur: latitudo enim diversa est, retrogradationis et tempus et quantitasitidem diversa: sequitur igitur, tertii orbis polos pendere a linea medii mo-tus. Et amplius, cum certum sit latitudines 9 et $ in diversis zodiacilocis perfici, nec semper aequaliter ab invicem removeri haec loca: retro-gradationis vero in utroque planeta loca media semper esse conjuncta: se-quitur igitur, tertium orbem retrogradationi servire, quartum latitudini, quodquidem et verba Aristotelis non obscure innuunt. Hoc ita tamen verumest, ut et supra in Luna fuit: nempe tertius nodos vehere, quartus et retro-gradationem et latitudinem una beneficio tertii efficere potest. Quarto de-nique consideremus, quod affirmat Aristoteles, polos tertii esse in circuloper medium signorum. Id multifariam fieri potest. Aut enim oppositi poliin oppositis zodiaci locis cernentur, cum sc. Terra in hujus tertii centroest: aut uterque polorum in eodem zodiaci loco, cum sc. Terra extra orbemhunc constituitur, ita ut orbis hic epicyclus sit, et linea ex Terra per epi-cycli centrum coincidat cum ejus axe. Aut denique axis hujus epicyclisecundum eclipticae longitudinem situs, utrumque polum in vicinis zodiacilocis constituet. Primum Fracastoreo placet, sed ob causas supra dictasesse non potest. Nam ejusmodi orbis non est ita comparatus, ut retro-gradationem efficere possit. Secundum, si verba praecise urgeamus, esse