Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.

647

fecerit, per aliquot calculatores uon difficulter compleri posse, et tum omnibus perspi-cuum fore, motus corporum coelestium ab ipso restitutos ipsis appareutiis congruere etundiquaque recte constare. Contigit Tychoni ejusmodi „calculatorem“ nancisci Keplerum,sed eundem longe alium, ac vir suae gloriolae studio inflatus optabat. Quum ille ani-mum juvenis socii ad altissima enitentem quantum poterat deprimeret, suis scilicetvinculis adstriugens, hic iis quae intimo animi sensu conceperat infixus, ut arcana prae-sagientem mentem agitantia effundat et certa apertaque habeat, studio nunquam inter-misso laborat et Tychonis obitu magna observationum copia potitus, se quo tetenderitpervenisse jam exultans gaudio videt. Effecit enim, ut Copernicana ratio in certammunitamque ab omni parte formam redacta, quamquam reluctantibus opinionis anti-quitus traditae asseclis, non ita longe post omnibus fere probaretur. — De observatio-num Tychonicarum fatis earumque editione diximus vol. I. p. 191 et VI. p. 615 s.

Inter illos scriptores, quos Tycho in libris suis de stella anni 1572 et de cometaanni 1577 partim laudans partim increpans recenset, pauci sunt memoratu digni inhac summa historiae astronomiae, quamquam ad unum omnes collecti speciem praebentconditionis hujus scientiae sub finem seculi decimi sexti. Omnes ab observationumTychonicarum diligentia et subtilitate longe absunt, plurimi nimium addicti inveterataephilosophorum Aristotelicorum de rebus coelestibus sententiae vel etiam astrologicisvanitatibus, repetierunt ea, quae priorum scriptis, excepto Copernico et Reinholdo, ac-cepta ferebant; pauci ingeuium horum quae jam diximus luminum astronomiae menteceperunt illosque duces elegerunt.

Iu praemissis voluminibus passim occurrunt viri, quos Tycho in libris suis pro-ducit, quare superfluum videtur, illos hic repetere. Unum Michaelem Maestli-num, discipulo Keplero celebrem, pluribus dicendum censuinms. Tycho librum Maest-lini de nova stella (Demonstratio astronomica loci stellae novae tum respectu centrimundi, tum respectu signiferi et aequinoctialis) integrum adjunxit operi suo de novastella, dicens: „Exile quidem scriptum, modo folia et lineas spectes, at si ea quaecontinet reique pondus consideres, plerisque multo majoribus amplius atque solidiusde hac stella in publicum emisit M. M. Maestlinus, eo tempore in oppido quodamBacknang dicto parochus, postea in academia Ileidelbergensi, nunc vero Tubingensimathematum professor (cfr. vol. I. p. 188). Licet autem in denotandis hujus stellaephaenomenis nulla adhibuerit instrumenta, utpote illis tunc temporis forte destitutus,solius tamen fili ope in dimetiendo ejus loco et parallaxeos carentia tam prope adveritatis scopum collineavit, ut multi eorum, qui instrumentis nescio quibus usi, lon-gius ab hoc deflexerint.“ Ex libello ipso, qualem Tycho proponit, haec excerpereplacet. Stella initio Novembris conspecta est tanta claritate et magnitudine, ut coelosereno „mediocri visus acumine valenti“ quavis hora diei conspici potuerit. Obser-vationes in superiore et inferiore culminatione eundem plane locum stellae ostende-bant; „cum ergo in diurna revolutione nulla motus discrepantia sensu percipi possit,facile ex Ptolemaei Almagesto demonstrabitur, verum ejus motum ab apparenti nondifferre, et inde, distantiam ejus tantam esse, ut ad eam dimidia Terrae diameter in-comparabilis sit.“ Hinc et ex Copernici Reinholdique placitis sequi concludit JMaest-linus, stellam hanc in fixarum sphaeram reponendam esse. Immensam autem essealtitudinem fixarum, ad quam distantia Terrae ad Solem evanescat, „ut testatur Coper-nicus, astronomorum post Ptolemaeum princeps“, ideo neque distantiam hujus stellaea Terra, neque ejus magnitudinem veram certo constitui posse. Ad haec et verbaMaestlini: „si orbi alicujus planetae stella haec affixa esset, commutationis motus nonexpers esset, quod videre licet lib. V. Copernici“, haec annotat Braheus: frustra exi-stimat, orbes planetarum reales et solidos esse, sic etiam commutationis motus im-munitas non satis probat, stellam ultra planetarum terminos remotam fuisse, nisi cum