xij P R M F A T I O.

altiora tempora non repetam , quis nescit Francos nostros & Burgundiones in Gallia,’Gotthos, Vvisigotthos & Langobardos in Italia & in Hispania,ac Normannos Neustrios,ex stirpe regia Francorum Andegavenses Comites in Apulia & Sicilia patrium sempercoluisse idioma, dum interim leges populari,id est,Romano sermone promulgarent. HincSalicX, Ripuariae, Bajoaricae, Burgundicae, Vvisigotthicae, Langobardicae , & similesLatine exaratae leges etiamnum supersunt, quod lingua Latina leu Romana Italorum,Gallorum & Hispanorum ea aetate esset, proindeque subditorum commodis sese ac-commodare debere Principes existimarent. Enimvero cum in laudata Justinianea No-vella , Latina lingua irdapua appelletur, fatis inde efficitur in Imperatorum aula & comi-tatu in usu suisse communi, nec abolitam: maxime cum certum sit plerasque etiam Le-ges Justiniani utroque conscriptas fuiste sermone •- ac Graeco quidem propter majoremsubditorum eo utentium multitudinem , iniis potissimum provinciis, in quas sedes im-perij translata videbatur: Romano vero,ut essent quae ad Praefectos Praetorio Occidentis,in Italiam , Galliam , Asticam , exterosque tractus, in quibus vigebat Latinus sermomitterentur. Quod quidem praesertim docemur ex ejusdem Imperatoris Novella Lxvr.cap. i. in qua haec verba describuntur, quae rei firmandae, hic exhibere videtur opera: -pretium ! S'iIti yivayivuv iQtvcthuv S'nD.zpiuv Trtpi <t y'-TCV, l £( 'S'ctrsa? 'T/S' Tra.iS'uv , U'.Y t 7i I'A-

Awfcv yiypuyyeris , 1$ ^>>>^» KestaAAiiAov* <? tw Pwyctiw , »rcrsp Vgl zzi zupiujar» , Jß to -r

voSihlctg <ry»ya‘ « yh KaAavJa? Uapliag ?yu , ypctlpiiiret ytv nrirt , ovz \yqayiSruect <Te tw mtwra. luävg'i> S% Tii Paycticcv tpuv» yiypa.yfj.tv» vp°S Ic^oyLvvlz t tv^ordlw ? tv App oig wyVytvw Tlpoflupiav , Ka-A«WV AmfiKhtzg Trparytypayytvag tytf Csd<mp ci/S't r« EAAac G <fm» ypaqttra ytym ~apayß\ya nu&<pctviig, tag

z.a) ii Tii payaiav ozw%6ti<ra yj\m% ytym , xcu i'gtTreyipB », &c. Ideo fabln i a nobis aqualis forma con~ßiiutiontbus de mensura inßitutionis filiorum ,' alia quidem Gracorum lingua conscripta , pro-pter multitudinis frequentiam : alia vero Latina , qua etiam propria eß propter reipublica fia-tum ; illa quidem Kalendarum Maniarum habet conscriptionis tunc diem : alia vero eß La-tina voce conscripta ad Salomonem glorioßßimum sacwum dfrica Praetoriorum PrafeclumKalendis Aprilis, fluta vero qua Graea lingua conscripta eß , non efi publicata dcrnec illa quaLatina lingua eß jcripta publicata eß , & missa , &c. Ex quibus abunde percipere licet ple-rasquejustiniani Constitutiones utraque fuiste descriptas lingua,Romanam tamen zvptcLltpas/habitam, ut quae Imperatorum™*?»« esset, & Palatina , proindeque majori polleretauctoritate. Quod vel edam ex eo praeterea manifeste apparet, quod iis quae Graecosermone editae habentur, adseripti Consulatus, interdum etiam Imperij anni , ac diesquibus emissae sunt, non modo Latine describantur , sed etiam formulae aliae, quae Im-peratoris ipsius manu adseribi solebant , ut in Novella vii. quae est ad EpiphaniumArchiepiscopum Constantinopolitanum, Divinitas te fervet permultos annos, iancleac re-hgioflfs.pater. In Novella xni. & cxu. Proponatur Constantinop. Civibus nofiris. In No-vella cvi. Legi, ut est apud veterem Interpretem , non Legatur, ut in editione Scrim-geri. In Nov. cxxn. ad Praesidem Tarsi , Divinitas te fervet per multos annos, Frater /«-cundifime. Quinetiam qui populis offerebant , seu promulgabant Principum Edicta,oblationis notam in iis Latine exarabant , hac formula, quae habetur in Nov. clix.loannes & Curius subditis cptulimus. Jam vero inscriptiones tum in Monetis, tum in ope-ribus publicis Romano pariter sermone editas constat: tametsi in operibus publicis utro-que interdum affigerentur,ut in Obelisco a Theodosio M. in Circo Constantinopolitanoposito, cum., ut jam attigi, uterque una & simul e stet in communi usu : unde legimusMarcianum Imperatorem in Concilio Calchedonensi in actione VI. Latine primum ,deinde Graece Patres allocutum. Haec porro lingua: Latina: praerogativa ad temporausque Mauticij Lc Heraclij perstitit , quibus imperantibus , plerilque ex Provinciis,ubi Romanus vigebat sermo, a barbaris pervasis , Le ab Imperio avulsis , Augusto-rum Constantinopolitanorum ditiones intra Graecanicas duntaxat Provincias ferecoarctatx sunt, zdlac/rt t« dvafloXxi -c-u Sveydg £ VuyarLk ficte itetxc, , /ai ct/f ulnpiacQ-iL

«■«? avo £ «j>yjk Hfa/Aeia ? Aißvog. cpuum angußius tam Orientem quam Occasum versus Roma-num Imperium facium fit , & Provinciis aliquot mutilatum ab Imperio Heraclij Lybici, ut estapud Constantinum Porphyrogenitum in lib.i. de Thematibus.

XVII. Verum Graecae istae Constantinopolitanorum Augustorum Constitutionesita deseribi non potuere,quin in iis subinde insererentur sormulx Romanis Jurisconsultisfamiliares, ut & Formalia quae vocant verba, vocibus Latinis, vel in Graecam enuntia-tionem deflexis ac detortis, exararentur : cum has haud promptum esset mutare , velin puriorem Graecum sermonem convertere, nisi prolixiori aliquo verborum ambitu,quiin praecipui momenti decreta nescio quid ingeffistet obscuri &: dubij. Neque tamenGraecos aevi IustinianeiIuriseonsultos hac duntaxat scribendi ratione usos constat: cum

longe