t

Declina-tionis Ma.gnetic& oh-fertm'w .

R

14 LIRE

■Sf* ■$&. -f** £4&3 -S>&3 &S&3-&3M

’£^5-&ä>3- m m-m-tzs"**} -m •«» «s*«»*« -tin-m-m

P R I M V.S

C A P V T X.

Deimentione Pinea Meridianae } f£}Declinationis Magnetica .

X plurimis modis, quos proponemus, vel in LibroGeographico, vel in Libro Problematum Gene-ralium : selegimus hunc simplicissimum, & eui-dentissimum pro tyronibus.

I In plano aliquo ca-

E

dido, & exquisite cqui-distaiiti Horizonti,quodfit per Choiobatem, seuperpendiculum cu nor-ma exacta, seu libella,centro facto in C, de-scribatur circuli plures,ct' saltem tres vno circi-ter digito in latum di-stantes, quorum mini-mus semidiamemi CD,tantam habeat, vt supe-retur a meridiana vm-

bra styli adhibendi, quod experimento procedentis diei,aut coniectura assequi poteris. Expedit autem circulosillos non atramento , sed sicco circino, aut colore fiauotantum designare. Deinde incentio eodem C, erigitognomonem CG , seu stylum normaliter, idest ad angulosrectos ipsi plano Horizontali vndecunque, quod fiet exa-ctissimo normo beneficio. His proparatis, per duas cir-citer horas ante meridiem, crassa minerua cognitum-.,quando Sol est extra aleam sensibilium refractionum,seu valde distans ab Horizonte, & serenissima diei tem-pestate perseuerante ; obserua momentum , quo apexvmbro styli antemeridiano peruenitad vnius ex descri-ptis circulis periph etiam, & tunc nota acus beneficio,punctum in illa penpheria, quod ab apice vmbro desi-gnatur . Vt in figura procedenti, posito stylo CG , & So-le in K , radiante, per apicem Gnomonis G, in B, si vm-bro apex decrescentis peruenerit in B, notetur punctumB : id autem subtilius, & euidentius notabis, si nec stylusmaior fuerit semipede Romano, nec ita acuminatus, vtvmbro apex euanescat, sed tantillum retusus. Post me-ridiem quoque opportune reuersus ad obseruationem,obserua momentum, quo vmbra pomeridiana crescendopertingit ad eiusdem circuli peripheriam, in qua ante^meridiem punctum notasti, & tunc alterum punctumacu nota in eadem peripheria; vt in schemate allato,cumSol fuerit in P, & vmbra C A, peruenerit ad A, noteturpunctum A.

His notatis, diuide arcum ADB, bifariam in D , percorollaria 9. primi elementorum Euclidis; & per pun-ctum ditiifionis D, ac centrum styli C,duc rectissimamquam potes lineam, vel regula, vel filo serico extento,& colore illito, quo sit SM: erit enim Linea Meridiana,& in plano ipso Meridiani circuli.

II Si antea, vel postdiuiieris circulum vnum exprae-• dictis, aut alium ex centro C, descriptum, in gradus; &

■ gradus aliquot viciniores lineae, in singula minuta, autm decades minutorum; & in centro C , collocauerisstylum sustentantem acum magneticam, cuius acus se-niissis sit aequalis semidiametro circuli in gradus diuisi;acus ipsa, aut tandem quiescit supra lineam meridianam,& indicabit nullam esse sui declinationem,aut capite illo,quo respicit Septentrionem, declinabit versus Occiden-tem, vel Orientem, & notabis quot gradus, &c minutadeclinet: declinationem autem ad occasum,Naucleri ex-plicant, per verbum Maestrizz.o , obventum qui voca-tur Magistern adortum vero per verbum Graciffb, obventum Graecum. Sed vt legitimam declinationem ac-quiras , necesse est vt acus magnetica, & optime versa-tilis sit, & remorissima a ferramentis, qux illam ad Re-trahere, vel inclinare possint; & munitissima ab omniaura? statu, aut concussione soli, seu pauimenti,

S C H 0 L I A*

J ante, &pofi meridiem in pluribus circulis plura-> trobatioi i

ptmeia not nueris, vmbra apice ad illa omnia perue-. ... .... f dtam.

niente, & diuif 0 arcu ab tjs intercepto bifariam, eadem exomnibus diuifionibus Linea Meridian aprouenerit , magnuargumentum habebis vera Linea Meridiana .

II Si diebus solfiitialibtts Lineam Meridianam supra- . Sl >lßA

dicio modo mqutfiueris, erit illa cateris paribus exaltior , tt0& ad Afironomicas operationes aptior ; quia illis diebus Sol ' •

toto vno die, vixtsensibiliter variat declinationem , ideoque notatU yvmbra antemeridiana aque longa eß ad fenßtm , ac pomeri- ' !.

diana . ait diebus a folßitio diflantibus, Sol intra eundem->diem , & diei horas , declinationem mutat :& ideo vmbra -

antemeridiana longior cfl, quam pomeridiana , quandiuSol eß insignis Ascendentibus,seu d Capricorni initio perArietem vfque ad Cancri initium, nam in signis Descen-dentibus breuior eß .

III Siijsdem diebus folßitialibüs , autah)s,per excpii-' Et Se V ‘ i -1

situm inftrumentum Azjmuthale, inueneris ra AzJmutho t rob *‘Jorientali, & occidentali aquali, aqualem Solis altitudinem ' l

antemeridianam pomeridiana , aut tempus numerauerts I

aquale ante meridiem tempori pomeridiano, & initio illius, f

ac fine temporis huius, aquales Solaris centri autsyderis Fi-xi altitudines deprehenderis ; & nouam lineam mertdianamducere poteris, & duclam explorare atque corrigere. Sedid certius quacunqueserena no fle facies, fi fiella fixa aqua-lem hinc inde altitudinem , vna cum Azjmutho aquali,aut interuallo temporis aquali obtinueris . *

IV Inuenta vna Linea Meridiana, plures alias in pia- plures Aijtfcnis vicinis , & Horizontalibus designare poteris: eretlis ri dient «sp ■enim fiylis perpendiculariter,fiatim ac vmbra ßyliperuene- vnarit ad Lineam Meridianam primo inuentam, adsit socius, scripte,qui notet punflum in apicibus vmbrarum, quas ahj fiyliproi/ciunt in plano Horizontali : linea enim per illud pun-flum , CT per centrum fiyhproprij dufla, erit Linea Meri-diana . In parietibus autem Horisonti perpendicularibus,sufficiet ßy lum vtcunque affigere, & notare punflum i/Lsapice vmbra, illo momento , quo ad primam, & radicalem,seu prototypam Meridianam apex vmbra peucnerit , Gr perillud punflum ducere lineam regiam ptrpendiculanter ; eritenim & hac Linea Meridiana . iH vtroque autem casu lo-co fiyli adhiberi potefl filum perpendiculi tam quieti, & m~,momento meridiei notare in ipsius vmbra duopunfta, ac perilla reflam lineam ducere .

frofirteta-tes Aequa-turis.

tran.

tm- z-m >M-W-

C A P V T X I.

De Aequat ore > ($f Motu PrimiMobilis .

L QFATOR , dicitur Graeci hnipapcjos La- Aequat«-tine Acquidialis , esto inualuerit nomen, rls Nui»!-Aequinofhalis , quia Sole in ipso polito , na •dies aequantur noctibus in toto Mundo;degentium autem sub Aequatote , dies qualibet suntaequales noctibus,in cjuociuiquepuncto Eclipticae Solversetur. Dictus est etiam a Priscis Cingulum Mundi ;

& a Ptolemxo,Cicculu$Aequationis diei.Eli vero Aequa-tor Circulus Sphäre maximus,cuius Poli sunt ijdenr cumMundi, & reuolutionis diurnae, feti Primi Mobilis polis:vt in figura Capitis 7.est circulus EGQ^descriptus ex po-lis A, öc B,quorum alter dicitur Außralis, ab Austro indestante, 8 c Antarflicus, idest contrapositus Atctico, & Me-ridionalis , quia inde vmbra meridiana proijcitur in,'op-positam plagam; alter vocatur Jioreah-s a Borea inde stan-te, & Ars Heus ab Vrsis, astris prope illum sitis, Visa enimGraxe dicitur Septentrionalis , a septem lucidio-

ribus stellis Visa: Maioris,qux dicuntur Trionessi ue a te-rendo partes vicinas Poli, siue ex eo quod rfm signifi-cet bouem, Vrix autem astrum simile lit plaustro, lentoac bouino gradu circa,'polum circumducto. Nemo au-tem

Notatio 1uti AeqtMilistlis

Diei So,r is , atrimi A

bilis dq

r tma.