MedusjriV Lm-

i 1

-j :id- Gee-■fph. in-

ii ttnd*.

Zxrtif l« ml pr £</«'ff".

X)

DE S P H AE R A

IV Modi cognoscenda?, ac derenninand.x Longitu-dinis Geographie?, eiusiie differentix, plurimi sunt,quosDeo dante, trademus in libro Geographico.- Duo tamenad capita reuocantur; Primum est eorum modorum, quivtuntur Latitudine duorum locorum, & distantia eorun-dem itineraria in circulo Terra: maximo mensurata; quiexpediri non possunt sine Trigonometria,seu Triangulo-rum analysi, & sine certa notitia Milliarium, qux in vnogradu circuli Terra» maximi continentur; ideöque me-lius tradentur post librum Trigonometricum in libro 4.jidus fo- tomi l.qui erit Geographicus. Secundum caput est Phe-fitriiir. nomeiiorum ccelestium, qux eodem momento temporiscontingant>& obseruentur in duobus locis Terrx,obser-uando simul tempus eorum, vsque ad minuta horaria;disserentia enim temporis conuersa in partes Aequato-ris, iuxta rationem indicatam capite xi .proprietate r. Sctabulam ibidem nominatam,exhibebit differentiamLon-gitudinis inter illa loca; ille autem locus, cui idem Phx-nomenon apparuerit pluribus horis, ac minutiis post Me-ridiem,aut Medinoctium, aut post Ortum,vel Occasum >erit orientalior. Sed prxeipuum in hoc negotio locumobtinent Eclipses Lunx.

Pro qua re estoin schemate seque-

ti Horizon HR, & / 'T ''\iN

Aequator coelestisHVRD,- A:sub eo

terrestris Aequator / .XS?! %

AFB, in quo tres vW- - lAsA .—_

obseruatpres in tri-bus locis A, F, &

B ; qui oblenientinitium EclipsisLu-naris , dc tempus M

illius ex stellis Fixis

potissimum deductum; fiatqtie Eclipsis illius initium inpuncto Medix noctis respectu loci F, qui sit Fortunata-rum insulatum extrema, eiusque Meridianus sit VFD;Luna posita in eo proxime Meridiano; respectu cuius sitR,punctum Ottus,& H,Occassis. Ar obseruator B, notetinitium idem Eclipsis eiusdem hotaprxcise 3. post Me-diam noctem: hxc igitur versa in partes Aequareris da-bit arcum V N, in Coelo, dc F B, in T erra graduum 4s.Differentia ergo Longitudinis inter locum F, & B, eritgraduum 4s.immb si F,sir sub primo Meridianorum, vn-de initur Longitudo; ipsa loci B, Longitudo erit grad.qs.eritque locus B, totidem gradibus Orientalior loco F,quia R, est punctum Ortus, & horx 3 .plures sunt, quamnullae a media nocte.

Fiat rursus initium Eclipsis eiusdem Lunaris in V, hora6. post Solem Occasum iam in H; at respectu loci B, fiathora p. post Solem Occasum ipsi in G;& ad initium Ecli-psis , Sol peruenerit in D, vbi est Nadir loci F, differentiaenim Longitudinis erit rursus horarum ;. nempe gra-duum 4s. Quod autem dixi de duobus locis in Aequato-te collocatis, valet de ali s locis extra Aequatorem, siuein eodem sint parallelo, siue in diuerso: nam similes pa-rallelorum arcus inter illa loca intercipiuntur, seu totgraduum , quot si essent in Aequatote,- ideöque tanta estdifferentia temporis, quo apparent ipsis eadem Phxno-mena coeli.

I Iwisf.j, Fiat nunc Eclipsis in loco F, sub caeli loco V, hora <T.

post Mediam noctem, at in loco A, qui est sub G, hora 3.post Mediam noctem, Sc sir primus Meridianorum VF D ; differentia enim Longitudinis videbitur esse arcusGV, graduum 4s .seu horarum 3. Sc locus A, Occidenta-lior ; quia tamen procedunt ab initio Meridianorum.,Orientem versus, & in casu nostro Cosmographi consi-derant arcum Aequatoris VRDG, quod est complemen-tum arcus G V, ad gradus 360, estque in casu nostro gra-duum 313, seu horarum 1 1. ideo dicunt locum A, esse^>Orientaliorem loco F, Sc Longitudinem habere in casunostro graduum 3 is. Quare iuxta illos, in definitione^*Longitudinis Geographica, addenda esset hxc limitatio»Persas Orientem computatus . Sed de hoc in Scholijs.

V Cognita Longitudine loci, ducitur per Polos Mun-di Meridianus , transiens per Aequatoris punctum totgradibus distans Orientem versus, ab initio Meridia-

llx-mpi.

IN COMMVNI. 17

notum, quot graduum fuerit Longitudo inuenta,- &in yf ut i 0 „.eodem Meridiano, iuxta Latitudinem inuentam accipi- git.&Lati-tur arcus distantixab Aequatore,& sic habetur punctum tud.inale-indiuisibile, ac determinatum, in quo locus designandus t° Geogra.est in Globo, aut in Mappa Geographica, a ucin quo iam P hie0 •designatus, statim reperiri possit: vt si apud HistoricumCosmographix terminis vtentem legas, Romam eslL-in Latitudine Boreali graduum 41. Sc in Longitudine^»graduum 39. tunc numeratis in Aequatote ab InfulisFortunatis, si in illis est initium Meridianorum, gradi-bus 3 9. & in Meridiano tranleunte per finem gradus 3 9.numeratis aut circino acceptis gradibus 42. statim repe-ries punctum, in quo est, vel esse debet Romc vmbilicus.

Hoc pacto conficiuntur tabulx Longitudinis, Sc Lati-tudinis locorum, cuiusmodi nos in sine libri dabimusvnam longe alijs hactenus constructis certiorem, ex mul-tis Eclipsibus deductam.

S C H 0 L I A.

J T altitudo orbis cognita , olim minor, postea maior, ^ at ; tut ia

I j apud Plinium l.i. cap.ioS. & Ptolcmxum Itb.i. frioogitu-Ge graphia capso, non excejst grad-tto. minui.19. alit- do orbis 0-tore Oceani Aethiopici, ad extremum Boreale vitra Ta-lim cruucnais ostia ; vel vt habet Ptolemxus, ab Agisymba ad Thu- cogniti .len. At nostro saculo est graduum 139. ex quibus 81. suntBoreales; reliqui . Australes, eo enim vsque nauigatum

est, Borealiter a Gulielmo Barenfonio Belga; Australiterautem a Gulielmo Schonten Hollando: Fide iterum de hacre infra L‘b.i.c.9-

Longitudo autem orbisTerra cognita olim,apud Pliniuml.i. cap.118. c-3 3. & apud Ptolemaum l.i-Gcogr.

C.H.& 1-7- c.s. non excessu semicirculum, seu gradus 180.

At nostra tempestate non pauci Naucleri, totum orbem cir-cumnauigarmt, postFerdinandiMagellanici Vitioriam->nauim; ex quorum nattigatione, adieths terrestris itinerisinteruallis notis,fit vt totus circulus graduum 3 60. cognitusfit. Sed de hoc iterum Lib-i-c.y.

II Longitudo locorum numerari posset versus Oricn- Longitudotem, quamdiu non excedi tgrad.i 80. at fi excedit, melius versus de-numeraretur Occidentem versus, quomodo d Regijs qui- etdste,:>u-busdam Cofmographis, ac nominatim d Ludouico Teifera mer * ta •numeratur. Alioquin locus, qui occidentalior est respeftu

loci Primi Meridiani, O 1 m Hemispherio Occidentali,ob Longitudinem vocatam Orientalem, videri postet orien-talior , vt in tertio exemplo num.1V. locus A , relpeRu lociF: At fi Longitudo numeretur Occidentem versus, quandoexcedit gr- 18 j. & accipiatur complementum Longitudinisad gradus $6o.vt in eodem casu arcus FA; Longitudo Oc-cidentalis concordabit cum Occidentalitate FIemifpharijdnquo est locus .

III Dissidium AuElorumin Longitudine locorum de- initiumterminanda, non semper oritur ex errore aliquo in itinera- Meridiananjs interuallis , aut obseruarionibus calcfiibus , d quibus r " varia mtemporis differentia, C inde Longitudinis sumpta est; sed

fipe ab initio Longitudinis: alij enim a Fortunatis, ali] abAzjoridibus, vel Hesperidibus, ali] a Thuic Ai) d Colum-nis Herculis, Fretoue Gaditano auspicantur Longitudi-nem,®' inter ipfasFortunatas alia sunt occidentaliores alijs'.Consulenda ergo prius sunt initia , CT quinam sit PrimiMeridiani locus: sed de hoc plura in lib.Gcogr .

IV Keplerus in Opticis , & in Rudolphinis prafert Ecli-pses Solis , ad Longitudinis Geographica differentiam de-terminandam; eo quod putet initiafinesque earum euiden-tiusobscruari, quam Eclipsium Lunarium, necobeffe pa-rallaxium calculum , quem exaltissimum ex suis tabulisprouenire asserit ; Tycho autem, Maginus,(£- plerique alt] ; Sol, ‘' **timentes d perplexitate pardi axium Solis, & Luna, pra-

ferunt in hac pragmatia Lunares Eclipses , prajerttnu , e lsg L l n -initia totalium Eclipfium , aut emerfionem ab vmbra ^ tu d dijs.T elluris .

C

C A-