'I
1
■f
:» *
♦
. u
*
» ;i ‘ *ii
>
■}
«4
*?
• l
*
• >
, 'i' 11 *
»I
Jr
1 6 L T S B R'
nomicis, collige locum Solis in Zodiaco ad meridiemjdici,quo facta est obsetuatio, Sc cum loco Solis, quare extabula Declinationum Solis, qua passirti repentur, sedexactissima apud Clauium in Sphxra a pag.r<-4- declina-tionem Solis,camque fi Australis fiiei:it,adde vere Altitu-dini Solis meridiana:; si Borealis est,subtrahe, Sc habebisAltitudinem Aequatoris, in tuo Horizonte, cuius com-plementum adgr.po. erit Altitudo Poli. Declinationistabulam exquisitam dabimus Sc nos in fine operis -Exempli causa , sit Sol in P,
& altitudo eius vera, Sc cor-recta arcus Meridiani R P,grad. 40. Sc Declinatio eiusAustralis, arcus PB, gradu-um 3.10.30. haec enim adiectaaltitudini, efficit arcum R B,graduum 4$.01.30. tanta igi-tur erit Altitudo Aequatoris;complementum autem ad gr.
99, erit distantia Aequatoris a vertice, nempe arcus B Z,grad.46.111.30. & tanta quoque erit Altitudo Poli. Atii Declinatio esset C B, & altitudo R C; dempta C B, re-staret R B , Altitudo Aequatoris.
Snlis ehi m Si Solis Altitudinem Meridianam, per vmbranutudoexvm Ononionis meridianam obsemare volueris, oportebitlr* Meri, notam esse altitudinem styli , Sc longitudinem vmbra;dmna . meridiante, in paniculis quam minutissimis, Sc eiusdemspeciei, puta in centesimis particulis vniusvncitc pedisRomani: deinde per Trigonometriam inquirendus est intriangulo rectiiineo rectangulo, angulus oppositus Gno-moni ; quod expeditissime het per Logarithmos, ii addassimul Logarithmum Gnomonis, seu styli, Sc ResiduumjLogarithmum vmbra?; summa enim dabit Mesologa-rithnmm anguli optati, qui angulus erit altitudo visa su-perioris Solis limbi, a quasi detraxeris semidiametrum... Solis apparentem, relinquetur altitudo Solis, idest centri
eius, apparens ; qua: correcta additione Parallaxeos, Scdetractione Refractionis, dabit altitud.veramSolis, cumqua, Sc cum declinatione Solis, vt supra in z. modo obti-nebis Altitudinem Aequatoris, Sc Poli.
S C H 0 L I A.
Stell» i do. j j p r ' imo rm d 0y adhiberi possunt alis, stelle propioresnm ad Po t p g i 0 , rnaiufiule , cuiusmodi eß lucida in humero
t/ende.m ° m hmns > C T apud Australes stelle C RECIS , dicte il
' ' Ciozier, quarum viciniores polo Australi [mit, que m talo,
& qua in sinistro genu Centauri; dummodo in sua Altitudi-ne M eridiana non sint vicinaHorizjmti,nec subeant resra-tTtonem sensibilem, aut certe conflet , quanta fit resracliodetrahenda altitudini , vt habeatur E era Altitudo.
11 lnx-& q-modo si Aequinofty tempore capiatur verattltitudo Solis, non erit opus inquirere locum eius aut decli-nationem ; locus enim Solis erit initium Arietis , aut Libra ;& declinatio nulla: itaque quanta erit altitudo vera Solis,tanta erit Altitudo Aequatoris ; dummodo AequinoSUumsalium fit in ipso Meridiei momento , respelht illius Meri-diani , in quo e fi objeruata S olis altitudo; alioquin quot horispracesterit , aut successerit Aequinotlium , totidem minuto-rum erit declinatio, (fi totidem minutis errari posset in Alti-tudine Aequatoris , ac Voli inde colligenda .
Alt i tu li- m Solemnefuit Priscis Artificibus,Poli,& Aequatoris
nes Boli per Altitudines inquirere per vmbras Gnomonum Aequinolha-Vmhrxs a ■ ^ es - hinc apud Vitruuium /.9.5.8. celebratur obseruaravm-fud Priscos bra AequinoRiahs ad Gnomonem Roma , vt S.ad 9. fifallaces . Alexandree , vt 3. ad s. C Athenis , vt ;.ad 4. fi Rhodi ,vt s. ad 7. fi apud Plinium lib. 1. 5.7z. Roma , vt ti.ad <).&Ancona, vt 34.^ 3 y.Cfapud Strabonem hb.i. Carthagi-ne >vt 7. ad 11 .sed incerta apud illos fuere Altitudines Polific acquisita, triplici ex capite. Primo quia altitudini su-perioris marginis Solis non detraxerunt SemidiametrumSolis apparentem,perinde ac fi radius transiens per apicemflyli, & vmbram terminans , prouenwet a centro Solis , nonautem a marginibus .z. Quia tempore obseruationisputabantAequinotlium ejse, quod tamen multis quandoque horis pra-cefserat , aut fequuturumpofi erat. 3. quia diem Aequinoclipaliquando Ciuiliter > non Afironomice vsurpabant. Acce -
P R 1 M V S
dit, quod fi fiylus paruus e fi, error in particulis facile com-mittitur , & tamen non modicum turbat veram altitudinemSolis ; fi autem longior , apex vmbra ob pemtmbram vix di-fitngni pote fi , quare mendum ejse crediderim in Sphera~>
Clauiq pag.179• vbi modum hunc capiendi altitudinem So-lis,vocat difficiliorem,Sc certiorem puto enim reponenduminceniorem. Sed de his fufi'us in libro Geographico.
IV Si in i-modo vsurpetur vmbra versa, nempe gnomo-nis infixi parieti tlonzjmti perpendiculari, tunc angulus op-positus gnomoni detraRus a gradibus 90. dabit altitudinemvisam, sed in ferioris Solis limbi: quare illi addenda eritSolis fimidiameter apparens, vt habeatur altitudo vist->centri Solis.
E Sivnic am Polaris stella Altitudinem Meridianam*^ a, ' s ß<’.habeas, adde minima , vel subduc maxima distantiam stella ^ * cce ffuhuius d Polo , que hoc anno 1641. inemte eftgr.i. m.^i.fic. 130. & quotannis hoc feculo, & sequenti minuetur zo. sc-eundis, vt ego post Tychonem obferuaui,conferendo diuerfo-rum annorum altitudines meridianas d nobis , & alqtcaptas.
-KbZ-M -W-M M-W M fc»
C A P V T XIII.
De Latitudine } ($s LongitudineGeographica .
E X dictis cap.x II. de Altitudine Poli, occasione^#Meridiani ,& cap.xi. de Aequatoris officifs, ori-tur explicatio peropportuna, de Latitudine, &Longitudine Geographica locorum, sine quibusnec exacte designari possunt loca in globo, aut in mappisGeographicis, nec designata illico reperiri.
J Latitudo Geographica , est distantia ab Aequatote, tamhloci in superficie Terrestris globi siti, Se in eiusdem Me- Geciraphi-ridiano circulo mensurata; Itaque tanta est pra?dse,quan- Mta distantia verticis, seu Zenitli, ab Aequatote; ha:c au-tem tata est,quanta Altitudo Poli,ex dictis cap.x 11. Qua-re Latitudo Geographica statim nota est, si nota sit PoliAltitudo. Vocatur autem Latitudo , quia par»- Orbisterra:,& olim Se nunc cognita, ab vno ad alterum PolumMundi, angustior est, quam quae ab Occasti Ortum ver-sus; consuetudo autem obtinuit, vt superficiei termina-ta: ab alia linea, quam a circulari, pars illa vocetur Latitu-do , qua? est arctior. Deinde apud Astronomos, Latitu-do syderum est distantia ab Ecliptica versus alterum.,ipsius Polum; ad huius ergo imitationem, distantia lo-corum in Terra, ab Aequatote versus Mundi alterunuPolum, vocitata est Latitudo. Quamuis similior sit syde-rum Declinationi, qua? ab Aequatote carlesti desumitur.
11 Longitudo Geographica, est arcus Aequatoris ter-restris, interceptus inter Meridianum loci, & primum^ Ge „ sril p/,i.alterum Meridianorum, qui a Geographis assumptus re- caceptusque fuerit pro initio Meridianorum omnium. Etvocatur Longitudo , quia pars Orbis terra: cognita secun-dum Aequatorem, eiulque parallelos, ab Occasu versusOrtum, Sc e conuerso multo maior est, quam qua: a po-lo ad polum Mundi nota est; Sc quia Astronomica Lon-gitudo syderum, a?stimatur ab Occasu Ortum versus, li-cet computetur in Ecliptica, ab initio Arietis; ideoqueLongitudo Geographica similior est Ascensioni Recta:Syderum, ac Signorum, qua? in Aequatote coelesti com-putatur . Primus autem Meridianorum omnium ille est,qui transit per Infulas Fortunatas, Sc inde»Ptolema?tisGeographorum princeps, coeterique complures, Longi-tudinem numerare soliti sunt Orientem versus licet ali j 4aliunde.
III Disterentia Longitudinis Geographica , inter duoloca T erra,est arcus Aequatoris inter vtriusque loci Me-ridianos circulos interceptus. Differentia Latitudinis au-tem est disserentia in Altitudine Poli, siue in eodem, siusin diuetfo Meridiano sint loca; Sc quidem quoad a?qui-ualentiam in mensura; Nam formalster , est disserentiain distantia ab Aequatote, in vniuscuiusque locorunwMeridiano xstimata.
'1
■ ■ ' . ».
V ■'
IV Mo -