LIBER TERTIFS
incidunt j cui ä puncto inferiori Solis putä G, quctn quiä superiori, puti C, emanant, ideö in superficie planiVerticalis puta C G, refringinur ad perpendicularem, vtlex communis refractionum exigit, bc radius inclinatusversus centrum Atmolphinac Telluris, altius venusCadum fertur, altiori quoq. in situ partem Solis, a quaemanauit, nobis exhibet, Se tanto maior est refractio inaltum seu in circulo altitudinis, seu in verticali CG, quan-to obliquior est incidentia radi) in superficiem Atmo-sphäre , ideoq. alnor apparet limbus Solis inferior G»quam superior C, & ita contrahitur diameter altitudinis,qua; est CG ; At hic Refractio in punctis A, Se B, ita fitsecundum altitudinem, vt inde quidem sequatur aliarefractiuncula,qua minuitur distantia AB, sed h.ec insen-sibilis est, ideoq. nen contrahitur ad fenum Solis dia-meter in longitudinem transuersam AB. Cum ergo con-trahatur diameter C G, Se non contrahatur sensibiliterdiameter AB, apparet nobis Sol Sphimides oblongum,tk Ellipsis aut Ellipsoides ACBG. Rursus quia pun-ctum G, plus ref ringitur in altum , quam punctum D, SeD, quini C, hinc fit vt semidumeter altitudinis G D,contractior appareat, quim femidiameter DC; Se Ellip-sis hic obtusior appareat in G, quam in C. Quod au-tem dictum est de puncto C, respectu G; inrelligen Jumest proportionalster , de quouis puncto Solis, respectu
f 'linctorum inferiorum puti de punctis K, Se L; ea vide-icet minus refringi in altum, quam inferiora puncta, SeHorizonti propiora. At si aequaliter refringeretur,Sol no-bis rotundus appareret; vel si refractiones, dum eleuaturab Horizonte, essent eiusdem mensur e, toto die videre-tur nobis Ellipticus: at quia minuuntur, minor demumfit Ellipsis hqc,vt in H, .Se tandem euanescit in circularemdiscum. Occaiuro autem Sole prius videtur vt in H,6cdum occidit apparet maior Ellipsis & oblongior, vt in_.ADB. Simile quid videbis in flamma candele si cumamlentem vitream inteream, & oculum positam obliqua-veris, ita vt radij inferiores obliquius illi incidant, quamsuperiores.
S C H 0 L l A.
trimus ob -1 Fm quotidie sereno ad H orizjmtem Coelo, spefle-
(truttorSo V j tur Sol Ellipticus in ortu, & in occasu, mirum eßlis HUpti- Opttcos antiquiores nihil de hoc Phänomene , aut aduertis-*'• je , aut scripsisse: quinimmo Alhazen l.j.prop.^. Vitellio
l. io. prop-SA- vniuerfim pronunciarmtsydera in Hori-zonte apparere rotunda ; videtur tamen Strabo l.i,.td in-dicasse, dum ex sententia Posfidomj refert: Ob vapores hu-mides fractum intuitum, latiores suscipere imagines So-lis » Se Lunae orientis occidentnue . At Scheine, -o, cui/iiacularum Solarium obseruandarum prarogatiuam, fic& huius Elliptici des dius d persello ctrculo, ad mensura perobseruationes reuocandi mmm f diuinitus referunt um fuerat.Differetis ji CumexTychone l.i.prog. C.X.&eius tabella, quam
tm^sliis re f eremus tn fi ne °P er ‘ s , Solis Refodio m Horizonte fittllipiiei ' S Alinutorum tenta erit Re f radio puntli G , at quandoSol altus efi se ntjfe gradus, hoc eß Aiinutis 30. quanta pro-xime e fi S olis Apogei diameter apparens in Meridie: atq.adeo quando totus Sol extat ab Horizonte , & G, tangit H0-ri{ontem , tunc inquam Refracho eius Tvchonice efi Mi-nutorum 2.9. Ergo Minutis s;. plus attollitur limbus G,quam hmbus C , & diametri GC, differentia in Horizon-te ,d diametro Solis procul ab Horizonte positi pote fi effc-aad summum Ai mutorum s .aut 6. At diameter tranfuer-fielongitudinis ADB, ob refradionemdiftantiasminuen-tem, non pertingit ad vnum Secundum Scrupulum. NamKeplerus in Afironom. Optica pag. 1 30. & Nos in LibroOptico demofirauimus fi duo sydera in Horizonte, aut duopunda lucida A, & B , difiarent dse inuieem Gradib.90.difiantiam eorum vi refradionis in altitudinem non dimi-nuitotis Secundis i$.at fi di fient Gradib.^. non diminui1 o". fi deniq. di fient Gr. s. non diminui vno integro Secun-do ; atqui Solis extrema A, & B, non difiantGr.sf.fedfemigradu tantum. Quid mirum ergo, fi sensibiliter con-trastus appareat fecundum altitudinis diametrum CG, nonvero secundum longitudinem AB? Sed quid fi ob aliam re-fractionisjpeciem, & causam Solis diameter AB, maior
DE SOLE . 95
in Horizonte appareat, quamtn Ater i die, diameter au-tem CCi, non aque maior ? At de huius PLttnomcm hac par-te , plura dum de diametris Lummarium apparentibus,prajertim in L’bro Optico .
111 Licet Sol, CT Luna vfq. ad Gradum 4s. altitudinis »
ab h orisonte Refractionem sensibilem subeant; differentiatamen refractionis puntli G , & C, euadit insensibilis circa Ay- ^ ”
altitudinem Graduum 18. aut 10. ''•cheinero aut f altem-,
Cr.i s. 7 ychonice. Nam differentia diametri vtriufq. So-lis, exTychonica tabella, aliquant diuturnior efi , quamex obferuationibus Scheinen, & noflris; Sapiusemm &ipsi vtramq. huius Ellipsis diametrum in tabella candtdadimensi sumus ; Sed vtriufq. & nofiras obseruationes, ex-pendimus , C? exhibebimus tibi in Libro Optico tont.L. A/- .
magefiiNoui. Fidetur wterim in tanta altitudine SolisEllipsis matutina deficere , in quanta profunditate Crepu- u . ts msculum deficit vespertinum , Cs in tanta altitudine incipere crepusculovespertina eius Ellipsis, in quanta profunditate Solis subHorizonte incipit Crepusculum matutinum, nempe circaGradum vtrobtq. 1 8. aut 10. At in Sphard ParallelarumSol Horizont em propius circumlufiret totis continuis die-bus, necefle efi Ellipticum videri per plures hebdomadas GTmenses perpetuo •
■m «K -W» y&S-m -M-k-KZ.W M k-N M M k-U-
*** M- fäS- E** -E4>Z M i°L>Z
C A P V T III.
De Solis Maculis 3 O* Faculis .
I VINQVAGINTAQVINQVE &
B \ amplius secula Sol Mundo euoluerat, illq-R B säeädoris sui, semperque intemerati sple-doris fama; Eclipses enim imputati Soli,non Solis , qui luce non priuatur, sedoculorum nostrorum,qui luce Solis interiectu Luni frau-dantur, Eclipses sunt. Verum quod viuus mortalium^,oculus simplicitate iua suspicatus non erat, duplicaro, vtita dixerim oculo, & adseita intra tubum vitrearum len-tium, sed emortuarum fragili perspicuitate, deprehende-re ausus est in facie lucis muos , In Sole Maculas. (Sicenim appellantur corpuscula illa coelestia, prope circaq.
Solem,parte sui qui nobis conspicua est,nigricantia) necnon areolas quasdam lucidiores reliqua Solis superficie,ac flammiuomas, quas Faculas dixere, cuiusmodi sunt infigui a .equenti Maculi F, G, D, tk. Facula; K; Nam cor-puscula semidiaph ina,Sc lucem Solis aliquam tranlmit-tentia,'Vmbras potius quam maculas appellarunt; Estoex Soc. nostra Carolus AJalapertiu «omnia hxc corpuscu-la appellant Sydera Austriaca. Et olim quidem A dei- §tgüPri.mus vnam, Se Auen Rodan duas diuersis temporibus in_, """ MacuSole maculas,sed Mercurium illas existimantes, notaue-runt, vt dicä in Scholio i. At post hos primus,qui eas ad- ß Sc /, e fuertit Sc distinxit ab omni alio noto sydere fuit P-Chrifio- ner ],f ne tnphorus Schetnerus e Soc. IE' V, qui anno 1611 .Ingolstadij {mente Maio, per occasionem rimandi Solis apparentemdiametrum ope Telescopij corpuscula h?c animadvertit,eaq. coram PP.lacobo Gretfero, Adamo Tatinero , per lit-teras autem Angelo Lynceo , Se M. Velfiro indicavit, vtostenditur ab ipso in Rosa Vrsina a cap.i. ad 6. Sed quiaP. Theodorus Bufitus tum Prouincialis, noluit novitatemhuius phinomeniab eo statim promulgari, supprimen-dum fuit tantisper nomen , & litten ad Marcum Velle-rum tres de hoc argumento dati, fictum pictoris nomenprituleruntaquod fuit Apelles pofl tabulam iudicia alioniclanculum subauscultans , vt qui Apollinis genuinam,idest fucatam fuscamue alicubi faciem nobis lubtimidepinxerat, Apelles dicereturSe tamen lateret. Velleri au-tem litten diditi in Germaniam atq. Italiam excitaruntin primis GaliLum ad obleruadas hasce maculas,suumq.de his judicium ad Vellerum rescribendum, totidem lit-teris expendendo dicta Apellis post tabulam . Neque ve-ro apud Galiiium vlla extat harum observatio antiquioranno 1 6 1 i.licet Keplerus in Ephemeridibus affirmet, easanno 1611-observatas fuisse a lilio Da nidis Fabricij. II- Scheinenlud certe in confesto est Scheincrum denuo has maculas encomium.
facu-