248 LIBRI IX. SECTIO

Gabriel in 2. d/14. q. vnica, & Gregpriits ’Ariminenßs i 11z. d. 8. q. 3 - Licet enim AUulensis in cap.jz. Exodi q.neget motum localem pofle a Deo immediate fieri, tumquia ess actus entis in potentia, & quid imperfectum.,,tum quia moverer in instand ; tamen error est hoc nega-re» vt docet S Thomas i.p. q. lOs.art. a. An autem ca-lum supremum moveatur immediate ä Deo> iuxta Ari-stotelem, dicam numero 11.Neq. vero si negetur Deumimmediate efficere tanquam causam particularem mo-tum supremi cassi, sequetur dari proceisum infinitum inmotoribus Lc causis, aut sublatum esse morsum demon-strandi Diuinam existentiam; sufficicenim colligi posseex creaturis & effectibus, Deum esse, tanquam cautam.,vniuerfalem, immediato tamen concursu concurrentem. cum causis secundis efficientibus. Et prarterea sunt alijtLntUl't- modi demonstrandi Diuinam existentiam, inter quos il-mnfiratur lo mihi omnium euidentissimus occurrit, quod scilicetneuoarg». euideter indicamus possibile este ens summe perfectum,menta,. & habens omnes perfectiones simpliciter simplices, qu?

eompoffibiles sint: f nam si aliqua est perfectio admixtaeum imperfectione, aut alteri magis necessaria: magisq.eligenda: repugnans,de hac non loquimur;)at inter aliasperfectiones simpliciter simplices,& nulli perfectioni ta-li repugnantes est existentia neceliana, seu ita exiliere ,vt nsiquam possit aut potuerit non existere,vt intellectusquiuisnon praue dispositus indicat. Ergo si possibile_>est tale ens, reipsa quoq. est, cum illa perfectio non in-cludat possibilitatem meram existendi, sed actualitatem& quidem necessariam. Et in hoc solo casu valet argu-mentum i possibili ad esse, seu a poste esse ad de factoesse . Quod argumentum multis post annis repeti postease da lia verborum, forma indicatum a Renato Lartes inptincipijs Philosophis parte 1. num. 14.

Cthtm mo ' Que dicta sunto contra Atheos. At volentibus Deumneri r*/»ex motu csliostendere opponuntur ex diametro, quiquidam di. cxlum casu moueri dixerunt, videlicet Democritus 80xere . Epicurus.

4 . opinie 111. Quarta Opinio,eaque communissima,est; cx-mcutrt ab j um ^ fjtlera moueri ab Intelligentes seu ab Angelis, tl-Angelts. quam assistentibus, & immediatis causis effectiuis,non

autem tanquam ab animabus informantibus cassum,atq.adeo moueri ab extrinseco principio, sed creato. In quaopinione sunt omnes enumerati iam sectione 1. cap. 8. änumero $.& expresse hanc agitantes controuerliam: vi->delicet S. Thomas j. parte q. 70. art. q. 6. de potentiaart. 3.dcopusculo 10. art.3.&opusc.i i.art.i.a.coiirtta Gentes cap. 92. ibique Ferrarienßs ; item Scholastici. • Au * hore [ fere communiter in 2. dist.r^prssertimb’. Bonauentura•4, °r n,,tt,s Status q. 1. Durandus q.2. Argentmas q.i.&oZ. Ariminenfisin 2. d. 1. q.i.Capreolus diis. 9. q.i.art.3.Albertus de quatuor cosuis 1. p. q. 4. art. 26. NicolausCufanus lib. 7. exercitationum, Soricinas 12. Metaph.q.36. landunus de substantia orbis q. 2.13. & 14. & 2. decasso q. 92. Ex recentionbus autem Conimbricenfes z.decasso cap.3.q. 5. Rubins ibid.& 1. de casso cap.x. q. 8 . 7 ~o-letus 2. cassi cap.s. Sitarez. in Metaphysica disput. 18. sect.

7. nurn.36.Sc d.3s. sect. i. num.20. Perenushb.x. in Ge-nesim q.s. & lib.7. Physic. c.7. q. 2. qui ait esse quasi permanus traditam ä Philosophis,& receptam a Theologis,Se Bubalus de Angelis q. 1. diff. 2. art. 1 s. qui oppositumpericulosum censet. Arnaga disp. vnica de casso sect.s.num. 64. Hurtadus disp. 2. de calo sect. 4. Ouiedus con-troversia vnica de calo puncto 1. num. 7. MaßriusBellatus disput. 2. de calo q. 4. art. 3. Georgius Polaccusin Anticopernico aslert. 111. Auerfa q. 34. Phys. sect. 7.Io. Antonius Delphinus Franciscanus opusc. de cassesti-bus orbibus a pag. 80. Ia. Pontius disput. 22. Phys. q. 9.Amicus ttact. s. de calo, q. 6. dub. 2. Claramantius lib.z. de Vmuersocap. 17. Sed placet S. T horna sententiam

5. Thome adnotare, qui q.6. de Potentia art. 3. inquit: Fidei autem

dicta infi- sententia eß,quod Angeli non solum corpora edeßia suo im-gm ». yerio moueant localiter , sed etiam aha corpora Deo ordi-

nante & permittente ,retulerat enim Philosophorum opi-niones concedentium/ingelis motum calorum, sed ne-gantium aliorum corporum. Et opusculo 10. art. 3 .Sededeßia corpora d spirituali creatura moueri, a nemine Sä-Piorum vel Philosophorum negatum legisse me memini.De-. nique opusculo 11 - art. z. Mihi autem videtur quod de-

II. D E M OTO R 1 B.

monßraliue probari poffit , quod ab aliquo intellectu Carpo, 4edeßia moneantur ,veld Deo immediate ; vel mediantibusAngelis ■ Sed quod mediantibus Angelis ea moueat con-gruit rerum ordini , quem Dionysius infallibilem aserit, vtinferiora d Deo per media secundum cursum communemadminißrentur . Este autem hanc veterum sententianudocuit Trithemius lib.de 7. Intelligentes orbem monen-tibus,cuius verba iam retuli lib.7. sect.i. cap. 1. vbi mul-ta de 7. spiritibus monentibus 7. Planetas,erudito lecto-re non indigna recensui.

VNICA CONCLVSIO.

L icet nec Metaphyßce nec Mathematice , sed ad sum-mum Phyßce aut moralitcr demonßrari poffit edumaut sidera moueri ab Intelligetijs : fpeflata tamen Authori-tatetum sacra tum prophana, dicendum efi moueri ab In-telligentes .

IV. Prima pars Conclusionis patet, quia nec ex Me-taphysica nec ex Mathematica principijs potest deducinecessaria Connexio inter motum cali aut siderum Sc in-ter Intelligentias, siue spectetur motus cotum fecundumsubstantiam seu essentialia sui, siue quoad perfectionesaccidentales, prasertim vero ordinem perfectissimum,

& harmoniam , seu vniformiter difformem anomaliam,ac regulas infallibiles, quas seruant in suis periodis ac re-uolutionibus, Sc perpetuitatem atq. constantiam per totfacula. Neque enim repugnat aut principiis entis vt ensest,aut quantitatr terminata, vt tali,(iue illa continua, siuediscreta sit, quin possint ä Deo fieri corpora, qua ab in-trinseco sic moneantur per virtutem & qualitates ipsisconnaturales, Sc ;r Deo inditas ab initio Mundi, vt dice-bamus numero 1. in referenda prima opinione; Sc talimotu ita moneantur in bonum inferiorum , vt hoc ip-sum sit illotum bonum, suam virtutem exerere,& com-municare suos influxus alijs, quemadmodum perfectioest Magistri docere alios, & Medici mederi alijs, esto sitperfectio extrinseca, qua tamen prodit intrinsecam.Quijenim aliqui contra conati sunt, leniora sunt, quam vt re-sponsione indigeant, vt cum dicunt motum circularemeste, reflexiuum in seipsum , reflexionem autem essoab anima ;dc omne mouens supponere partem immobi-lem cui nitatur,vtcum animal nititur pede,quid enim d -cent de pinnis piscium ac pennis volucrum ? aut cum di-cunt idem lio polle este simul in potentia & in actussdeo-que omne mobile debere ab extrinseco moueri. Sed ne-que necessarius est Angelus mouens, vthinc possit de-monstrari eius existentia > aut enim aliunde nota*est, Scsic non est necessarius ob id, aut ignota, & sic non osten-ditur ex notioribus id , de quo tanquam ignotiore fit hicquatrio. Pneterea iam pluribus ostendimus in tractatude Angelis,dum Theologiam publice profiteremur, nui-Ium este medium naturale, quo demonstretur Angela- ß riW ttrum existentia, omnes enim effectus, aut includunt de- mm ciiuterminationem ad culpam moralem vel ad salsitatem, & rt , m .possunt tribui animabus separatis, aut non includunt, &possunt tribui vel ijsdem, vel Deo. Et ita discurrendode coeteris.

Secunda pars de demonstratione Physica aut Morali, r.concesla potius quam asserta, probatur quia ex vna parte cmnullum indicium habemus in ltellis vel ex stellis,animalisoperationis,cum nec organa,nec alia similia in illis appa-reant; ex altera vero motuum cassessium admirabilis har-monia & per tot facula cöstans ratio & ordo, longe ma-ior quäm in humoribus corporis humani,immo quam inmachinis quibusuis artificio humano excogitaris, argu-mentum est anime aut mentis cuiusdam,motus tales assi-due conservantis, ac dirigentis, ergo physice aut saltem-,moraliter evidens est moueri celum vel sidera a mentemaliqua,qua tamen non sit proprie illorum anima. Pr?ser*tim cum tanta sit varietas, dc subtilitas in motibus Plane-tarum, vt ne peritissimi quidem Astronomorumaam ha-ctenus plane comprehenderint. Accedit quod inductio-ne lufficienti habemus,quidquid movetur localiter, mo-ueri vt in diuerlo loco melius habeat, & moueri in pro-prio loco,proprium est animantium : neutrum autem ce-lo aut astris convenit.

Tertia pars confirmatur primo ex multitudine Ambo-rum