*,

SECTIO S

DE MOTORIBVS

C JE. L O

J.UfW*

u frtfri*

-i «-

L sittlu.

iW W W M M- M-WE -M M -M M W «S4-i44-

C A P V T I.

An Cali &ut Sidera Moueantttr ab Intel-ligentes , An vero ab intrinseco apropria Forma vel Natura .

I. TJ'^RIMA Opinio fuit, cxlos moueri ä propria«.

forma, seu ab intrinseco, ne forma illa essetotiosa & inferiorformiselementorum, cumvnum quodque siq propter suam operatio-nem, vt ait Philosophus lib.z. de cado cap. 3. textu 17. &ne violentus sit perpetuo motus ille in orbem, cum ex 3.Ethicorum cap. 1. Violentum sit id, cuius principium estextra. Et certe non videtur repugnare quominus a Deoi fieri possit aliquod corpus, cui naturalis sit appetitus admotum perpetuum circularem, atq. adeo vis seipsum-.i mouendi perpetuo in orbem: quemadmodum impetusI semel impressus lapidi ad motum in orbem , si non cor-rumperetur paulatim ä contrario impetu,producto ä gra-j uitate,fbrtasse perpetuo duraret, vt quidam dicunt. Cum■ ergo in cado non sit grauitas, aut leuitas; quid mirum siimpetus ille ab origine vi propria? form re semel in orbemagens carieste corpus, perpetuo illud circumuoludt > Er-go huius opinionis fuere Io. Maior Itb. 1. Ac.cxksiPari-r :^'fienß s p-z. de Vmuerso cap. l s z. oppositum vanum, acfriuolum putans , Sc sllbertus de Saxonia 8. Physicorum,it„„ ( _ quxst. vlt. & alij apud S. Bonauenturam Sc Baflolium in1. d. 14. ait. 3. q. 1. eamq. probabilem putat Gabriel ibiq. 1. art.3. dub.2. Olim quoq.T ralliamsSc Strato Lamp-sacenus vt referunt Conimbricenses 1. caeli cap^s. q. 1. &'w. f erer i us j n Genesim lib. 1. q. s. dixit motum afdextra adsinistram, seu ab Oriente ad Occidentem, esse ab Intelii-gentia, sed a sinistra ad dextram este ä propria forma.

’ Ex recentioribus autem Longomontanus 1. Theoricorum|Hisiui .inprohemio ait ab intrinseco moueri, at Fallestus con-trou. 11.& 2 6. Phys. docet,moueri partim ä propria for-ma, partim ab extrinseco, Intelligentiam enim moderari&»«■*. velocitatem, ScCamerarius disp.zs. quemmouit illudPsalmi 18. Exultauit vt gigas ad currendam viam, vt pu-taret Solem ab intrimeco moueri, cum tamen sit meta-phorice dictum, & illud in pojfatione Mista?, Ca?li calo-rum q. virtutes, vbi virtutes cadorum distinctas ab Ange-lis numerantur, quasi vero ibi nomine virtutum non pos-sint mtelligi vires ad influendum, aut etiam ordo aliquisAngelorum, cum pergens dicat, Ac beata Seraphim...In eandem opinionem propendet valde Eufebius Nie -tyiiwi rembergensts in sua Philosophia libro sexto de stella-rum vita, qui tamen concedit ad motus extraordinariosincitandos, aut ad sistendos eorum motus, destinatam^esse aliquam Intelligetiam olim aut tunc, vt cum in mor-te Christi Luna plena reducta est ad conjunctionem cumG>, x». Sole,& Sol non solum Iosue imperate ,sed etiam S.Fräci-J" 1 ’« So. fco Xauerio precate, vt nauis qux vehemeti procella ia-~ ''h. ctabatur, in portum ante occasum Solis appelleret, Soliscursus inhibitus fuit, vt de S.Xauerio narrant Velasquez,& Sherlogus, Sc Ouiedus controu. vnica de calo pun-öoi.num. 7. Ab solute autem Astra moueri ä propria^forma affirmat Balthajfar Tellez. disput. 44. sect. 5. quietiam disput. 40. sect. 3. docuerat, si astra considerentursecundum se.dc sine respectu ad inferiora,motum circu-larem , non esse illis connaturalem, sed ab extrinseco; atsi considerantur vt sunt pars pracipua Vmuersi, habentia

247

E C V N D A

ET MOTIBVS

R V M.

naturales virtutes ad influendum» esse illis naturalem,

Author Philolai lib.4. cap. i.lfmael qupq. Bufiialduslib. Bullini du s1.Astronomia: Philolaics cap. 12. &111 Philolao lib.4,cap. 2. concludit tam Solem circa suum axem in centroMundi, quam reliquos Planetas, ( qüos inter Terram^numerat ,) moueri a propria sua forma. At Keplerusin . 'introductione ad Martemdccap. 33.dchb. 4-Epitomes **P **"*•■■Astronomia Copernicana: parte 2. Sc 3. seu a pag. 499.ad f 30. docet»Solem esse in centro Mundi, Sc habere^animam motricem cum vita quadam corporali »aquamoneatur perpetuo circa proprium axem, Nam etsi aliaratione , ait pag. s 14. motus tße continuaripossit: tamen.,anima pr&fidip diuturnitas & perennitas motus huius, inquo totius Mundi vita conßstit, refiius obtinetur ; Ait de-inde Solem emittere ex se speciem quadam similem illi»quam emittit magnes , Sc per cam veluri manu prehen-dere reliquos Planetas, dumq. ipse vertigine circa suumaxem voluitur, circumducere Planetas alios, ita tamen,vt quando virtus illa magnetica incidit in Planetarum^partem amicam,secundum dispositionem fibrarum ma-gneticarum, illos ad se attrahat, fiantque perihelij: atquoniam Planet? habent vim detinendi se in situ paralle-lo illi, quem semel adepti sunt ab iniriö'in ordine ad si-tum in Vniuerso, fit vt paulatim pars Sc facies inimica.,

Sc contraria Soli obuertatur, ideöq. ä specie seu qualita- ,te magnetica Solis propellantur, & cuadantaphelij,- sic-ut magnes partem acus magnetica? amicam ad se alli-cit , inimicam propellit. Denique ait in Planetis alijs es-se inertiamquandam admotum, deTcsistentiammaio- ^

rem quo longius a Sole distant. Itaque Solem ab intrin-seco, reliquos Planetas ab extrinseco, nempe a Sole cieridocet; ab Intelligentia vero nequaquam pag. so8. cuiusingeniosa sane figmenta pluribus refellit Bullialdus locorecensito. Idem tamen Keplerus in hyperaspiste pag. 6.fatetur, Scbtla Chrtßiana, hos motus edi transcriberemylngelis ,Sc pag. 7. Stellam Magorum ,Se Cometas vel aGenio, vel ab ingenita scientia secundum Tychonem^motos. Videtur huc pariter referendus Tycho, quito- 6feidTyrmo 2. Progymn. pag. 268. inquit: Ceuuwcititr itaq. vel c ss~,ex his filis duorum Cometarum euhereorum , nempe annii s77.de 1 s8s. ob fer nationibus , ob motum eorumdem praexteris Planetispeculiarem, nullos realster exißere in at he-re orbes,nec edum ipsum ex dura & imperuia materia con-ßarc, sed ipsa [i der a obtinere naturalem quamdam & con-natam , aut potius diuimtus ab initio inditam , & perpetuoconfiruatam motus regularis scientiam,qua cursus (hos nul-lis orbibus impulß vel fidciti perfechsßm'e conßantisstmeq.absoluunt . Sed ex his ipsis, Sc ex dictis sectione proce-denti cap. 8. nu. 4. satis constat, eum ad secundam clas-sem referendum > qua: docet, sidera ab anima quadamnon solum sensitiua, sed etiam intellectiua moueri, quoetiam pertinet ex parte Keplerus. Iamvero Suaret.Ai-sput.29. Metaph.sect.i.num. 16. Sc antea disput. 18.sect.

7. nnm. 3 6. disputando tamen concedit posse moturo^cadi tribui propria: forma? incorruptibili, & T heophilusRajnaudus in Theologia naturali di st. 2. q. 1. art. i.ait, ^ ^ '

non esse damnandam temeritatis opinionem aientium, mu ,i ut ,c?lum aut stellas ab intrinseca Sc propria forma moueri.

II. Secunda Opinio fuit eorum , qui Carlos &; A stia^, r. Opinio•moueri quidem a propria forma dixerunt, sed qux esset de anim»anima Intcllectiua, aut etiam sensitiua dc vegetatiua, Sc m»mte .hos i am distincte recensui sectione 1. cap.8- a num. 1. ad4. Quos proinde non repetimus. Tertia itaque Opinio . .fuit, ca?los moueri a Deo ipso immediate. Ita iudicauit ^jilbertus Adagnus in 2. dist. 14. an. 6. sf/petragius de_> ton .Physica causa cxlestium motuum, & , si Conimbiicen-sibus credas, ipse Ptolemaus , Leonardas Lejsms hbio deProuidentia a num. 20. Quod etiam probabile putauit

Ga-

f

'f

t

« » ■*

ryf

>PL.t-y

s*

; < f "

•1 - V"

1 i

.'t-/'/ 1

• t -fi;

- -r.:$ X

■ LS.

■ S

.• "ss :

. .t" ■

'I

V

*.

1«