354 LIBER DEC IM VS

dicular/rer suspensum, quem tamen seorsim referre-»volumus.

, Tertius itaq; modus exercetur per filum perpendi-'Modus, cularicer suspensum, recedente tamdiu oculo, donec fu-niculi crasfities exacte Stellam obtegat; metire enim-,distantiam oculi ä filo, &: fili ipsius latitudinem, circum- ;

plicando illud vnciali regula:, vt scias, quot huiusmodifila capiantur ab vncia, sed addenda est distanti* prxdi-ctx oculi profunditas • Reliquaenim per Trigonome-triam abfoluuntur. Ira docet Galilxus dialogo ;> de Sy-stemate Cosmico existimans filum tegendo Stellam ab-scindere radios adscititios, quos ab oculo tantum pro-venire putat. fallitur tamen, quia non impedit radiosreflexos ex fili marginibus, iraq; obnoxius est hic mo-dus duabus prioribus procedentis modi fallacijs, Quodautem addit hoc modo, quamuis non vsquequaq; exa-cto, deprehensam ä se Lucidam Lyrx, non maiorem-quinq; Secundis , suspicionem mouer de studiose affe-ctata diminutione Diametri Apparentis Fixarum,vt Co-pernicanx hypothefls probabilitas astruatur, in qua im-mensitas distanti* Fixarum eo magis auget earundemmolem, quo maior est Diameter Apparens.

4 Quartus modus ä Schetnero in Venete, a Gaffendo ituModus, Mercurio, & ab Hortensio in Ione fit per receptionem- io

speciei lucidx Iouis,aut Veneris, aut etiam Mercurij,transeuntis per vitra Telefcopij in papyrum mundam-,mensurando illius speciei diametrum, & conferendoeam cum diametro speciei Solaris, ijsdem vitris, & in-eadem distantia papyrü vitro in minutissimas particu-las diuisa,Gassendus tamen loco speciei excepit in pa-pyro vmbellam Mercuri) sub Sole visi, eamq; contulit xicum diametro Solis. Sed crediderim a circumfuso ful-gore speciei Solaris extenuatos fuisse vmbellx margi-nes . Quemadmodum Hortensius fatetur lotiis speciemdilutiorem apparuisse« Rheitx modum vide cap.num. l>

5 Quintus modus fit directo intuitu petTelescopium-'Modus, exquisitum,& xstimationem ocularem, comparatione

ad Lunam , vel ad interuallum notum vicinarum Stella-rum . Telescopium enim eximit adscititios illos radios,qui alioquin in oculo nostro apparent, etsi vero Telesco-pium exhibet Stellatum discos capillitio aduentitiorumradiorum detonsos, nequaquam tamen auget Stellas eaproportione, qua ca-tera obiecta non luminosa; vt aduer-tit etiam Galstxus dialogo j. de Systemate Mundi >pag. 16. NuncijSiderei«

6 Sextus modus idem est cum procedenti, sed in hoc'Modus, perfectior, quod si connexam Telefcopij lernen, remo-tam ab oculo obtegas bracteola perforata, cuius fora-men sit fere mslar pisi, tunc melius spoliantur radfis ad-uenririjs Stell?, quantumuis viuaciotis luminis; alioquinStell* Fix* nec circulari peripheria terminat* exhiben-tur, sicut Planer*, sed fulgores, ac radios, suos tamen-,vibrantes.

y Septimus modus includitaut sextum, sed pr*tercacomparationem cum dinersis circellis in charta descrip-tis, & diuets* magnitudinis. Inspectis enim Stellis perTelescopium, & respectando identidem ad dictos cir-Cellos, eligendus est tandem ille, qui plurium oculorum,ve! pluribus eiusdem ocuh obseruationibus visus fueritsqualis disco Stell* per Telescopium inspecta:. Postre-mo comparandus est ille circellus cum circulo specieiSolis, Iouis, aut Saturni, quorum iam Diameter prxeo-gnita sit: qui modus nobis, multisq; ex nostris, quos tan-quam contestes adhibuimus, valde satisfecit. ExHeue- ihj tamen Selenogiaphiacap.3. didicimus vsum bracteo-I* perforat*.

8 Octantis modus est, quem suggerit Heuelius cap. 55.

Selenographis, si nimirum Telescopio , prxsertim bra-ctea perforata circumtecto Stellarum discos comparescum Lunatis disci maculis quantitate propioribus,quarum proportio ad Lun* diametrum sit prscognira.

2 Nonus modus est,quem indicatGalilsuspag.7. Nun-cij Siderei, & Martinus Hortensius in Dissertatione cumGaffendo de Mercurio in Sole viso,& quo vsi sunt Schei-nerus quoq; Repletus, Lc Remus Quietanus, nimirumper comparationem Diametri Stell* Telescopio inspe-ct* cum diametro capacitatis Telefcopij, qux prius ex-

DE PARALIP. PLAN.

plorata fuerit, vel ea ratione, quam docet Gälilxus, velquam Hortensius. Et Hortensius quidem nactusestsuitubi capacitatem minutor. 41. quia comprehendebatprxcise spatium , quod est inter duos bcedos distantesinter se per Tychonem 4z'. Irem quia capiebat sesqui-quartum diametri Lunans,quando h*c erat 33'. 30''«

Item quia octies capiebat intetuallum duarum conti-guarum in Capricorni cornu iequenti, quod xslimaturminutor« 5 *. Sed P. Franc. MaiiaGrimaldus solitus estextentis filis supra lentem obiectiuam diuidere capaci-tatem tubi, eiusue diametrum in quatuor, sex, vel octopartes xquales, vt cum minore periculo erroris xstima-ret, quoties diameter Stell* invna ex dictis partibuscontineretur. Coetetutn & in hoc, & in multis alijs prx- Menitumdictorum modorum, canendum est, ne ex proportione fingultr».visa totius disci, seu circuli ad circulum, siue Stell*, siuelentis inferatur xqualis proportio inter diametros ,neq;enim circuli sunt inter se,vt diametri inter se, sed vt qua-drata diametrorum, per z. 1 z- Elementor. Exempli gra-tia , si Diameter Siri) fit vt z- Pc Iouis vt 5. & f. appare-bit Sirius octuplo minor Ioue, seu toties minor, quotiesquaternarius, qui est quadratum binati), continetur in-numero 3 z. qui est fere quadratus numeri 5 j'«

Decimus modus requirit applicationem Planet* ali-cuius Stationali), vel Tardissimi ad Fixam aliquam in-tra tubum cum eo comprehensam , considerando quo-ties Stella, vel Pia neta contineatur in mutua vtriusq; di-stantia, & ex motu Planet* , quantum sit illud spatium-,iuxtaexempla, &' prxeepta tradita lib- 7. Almag. Nouicap. xo.

Vndecimum modum suppeditat Christianus Huge-nius in suo Systemate Saturnio, pag. 8z. his verbis: Lo-cus quidam eß intra tubos, qui solis conuexis vitris inßru-phsunt, circiter altero tanto amplius , quam conuexum ocu-lare ab oculo dtftans ; quo m loco ß quid intra tubi cauita-tem Visui obijeiatur, quantumuis subtile, id dißinPle, ambi-tuq; exquisite terminato conspicitur . Locus hic oculis per-feths cadit in focum conuexi ocularis; myopi aliquantopropinquius, alijs remotius punclum accipiendum eß . Hicß annulus ßatuatur cum foramine angußiore , quämßt vi-trum oculo proximum, eo tota tubi apertura, ß ue spatium-,circulare , quod vno obtutu in ccelo detegitur, descriptum-,praeite habetur. Huius spatij diameter, quot scrupula com-prehendat , inquirendum eß ex transitu ß deris , cuius tem-pus numeretur vibrationibus perpendiculi , vel ope Horolo-

gij tioßri ofiillatorij , telescopio interim immoto manente _

Quo inuento virgula metallica decrescentis paulatim lati-tudinis inseratur tubo in iam diflo loco, & notetur qu&namvirgula, latitudo totum Planet am präcise contegat , 0 “ cir-cino accepta illa latitudo cum totius foraminis amplitudi-ne comparetur -,ßc Planet & diameter facili ratiocinio inno-tescet . At lubricum censeo, ac difficile recordari, extra-cta iam virgula, qu* nam prxcise illius pars totum Pla-nctam obtexerit.

C A P V T II.

De Saturni Diametro Apparenti.

Aturni Apparentem Diametrum Minuti vnius, . .

& Secundorum 44". fere in media ipsius distan-tia ä terra determmaueiunt Albategnius, & AI- ^ Satu ,n,fraganus,\Wt cap- 50. hic disterentiazz. Ferne- jjiametr,lius autem lib. 1. Cosmotheor. &c Egnatius Dantes Tab«zz- Mathematicar- contraxerunt ad Minutum 140".

Contra veto Furßißus , & Maginus in Theoricis Plane-tarum vsq; ad 6’ minuta ampliarunt, adeo illos decepitocularis xsiimatio, & phasis radiorum aduentitiorum •

Tycho autem tomo i - Progymnasm. a pag.468. C Huius.

& Blancams in Sphxra, Sc Argolus in Pandosio Sphaeri-co ä cap. 5z. definiuerunt Sarurninam Diametrum in-media distantia minut- T. 50 Lansbergius lib- 3- Vra-nometrix restrinxit ad T. & 40". fecunda. Sed hi non

indi-