( «a/, )
« suis surtout appliqué jour et nuit à vérifier par« l’expérience si ce que j’avais lu ou entendu« était vrai. » On voit par ce passage que Portaavait rectifié son premier plan, et qu’à cinquanteans il cherchait la vérité plutôt que ce merveil-
« eum me esse plané possum profiteri. Toto enim animo,« totisque viribus maiorum nostrorum monuinenta per-« volvi, et si quid arcani, si quid reconditi scripsissent, de-« tloravi, dein quum Italiam , Galliam et Itispaniam pera-« grassem, bibliothecas, et doctissimos quosque adij , arti-« (ices ctiam conveni, ut si quid novi, curiosique nacti« essent, edisceretn quæ longo usu verissima , et utilissima« comprobassent, agnoscerern. Urbes et virus, quos videre« non contigit, crebris epistolis sollicilavi, ut reconditorum« librorum exemplaria, vel si quid haberent novi, cotnniu-«nicarent, non prætermissis precibus, muneribus, com-« inutationibus, arte, et industria. Hinc universo hoc tcm-« pore quicquid terrarum ubique eximium erat, aut expec-«landum, tum librorum, lum præstantissimarmn reruma milii cumulatissimè conquisitum est, ut cumulatior, acu-« tiorque INaUiræ liæc suppellex foret. Itaque intcntissimo« studio, perlinacique experientia, perdius atque per nox« peiiclitabar quælegeram vel audieram , vera ne essent an« falsa, ne intcntatum aliquid remaneret. Quum sæpius Ci-« ceronis sententiæ meminissem, qui sicinquit: Par est oos,« <|ui generi humano resutilissimas , etperpensas, explora-« losque mémorisé tradere concupierint, cuncla tentarc.Qui-« bus periclilaudis , nullis laboribus, nullis sumptibus pc-« perci , res nngustns mens, augusla inagniltcenlia im-« pendi. )>