( la 9 )
cela est bien vague, bien incertain ; mais si l’on vvoyait quelque chose de précis, il serait difficile
« tantia epistola fueritliteras adeo magnas videbis, ut perspi-« cuas legas. Sed si lentem inclinabis, ut per obliquam« æpistolam inspicias, literas satis maiusculis videbis, ut« etiam per vigenti passus remotas leges. Et si lentes mul-« tiplicare noveris , non vereor quin per centum passus mi-« nimam literas conspiceris, ut ex una in alteram maiores« reddantur cbaracteres : debilis visus ex visus qualitate« specillis utatur. Quid id recte sciverit accomodare, non« parvam nanciscetur secretum. Possumus.
« Lente crystallina idem perfection efficere.
« Concavæ lentes, quæ longé sunt clarissimè cernere fa-« ciunt, convexæ propinqua ; unde ex visus commoditate« his frui poteris. Concavo longe parva vides, sed perspicua,« convexo propinquo maiora sed lurbida, si utrunque rectè« componere noveris, et longinqua, et proxima maiora et« clara videbis. Non parum multis amicis auxiliis præsti-« timus, qui et longinqua obsoleta, proxima turbida conspi-« ciebant, ut omnia perfectissimè contuissent. »
Je le répète, il n’est guère possible que si Porta avait con-struit un télescope, il n’eût donné ce précieux instrumentque comme un moyen plus parfait de lire une lettre avec unelentille à la distance de vingt pas. Ces mots non vereor quinper centum passus, etc., prouvent qu’il n’était jamais par-venu aune telle distance. Et puis s’il avait connu le téles-cope, pourquoi aurait-il dit ; multis amicis auxiliis præsti-timus, qui et longinqua obsoleta, proxima turbida conspicie -bant, comme si son instrumentée devait servir qu’aux gensqui n’y voient pas bien ? Il serait peut-être plus raisonnablede supposer que l’instrument de Porta n’était qu’un appareil
9
IV.