126

T. Livii Lib. III. Cap. 36 — 38 .

ti cum eo M. Cornelius Maluginensis, M. Sergius, L.Minucius, O. Fabius Vibulanus, Q. Poetelius, T. Anto-nius Meren 3 a, K. Duilius, Sp. Oppius Cornicen, M.’Rabulejus.

XXXVI. Ille finis Appio alienae personae ferendaefuit. Suo jam inde vivere ingenio coepit, novosque col-legas jam prius, quam inirent magistratum, in suos moresformare. Quotidie coibant remotis arbitris: inde impo-tentibus instructi consiliis, quae secreto ab aliis coque-bant, jam haud dissimulando superbiam, rari aditus, col-2 Ioquentibus difficiles, ad Idus Majas rem perduxere. Idustum Majae sollemnes ineundis magistratibus erant. Initioigitur magistratus primum honoris diem denunciationeingentis terroris insignem fecere. Nam quum ita prioresdecemviri servassent, ut unus fasces haberet, et hoc in-signe regium in orbem, suam cujusque vicem, per omnesg iret, subito omnes cum duodenis fascibus prodiere. Cen-tum viginti lictores forum impleverant, et fascibus securesilligatas praeferebant. Nec attinuisse demi securim, quumsine provocatione creati essent, interpretabantur. Decemregum species erat; multiplicalusque terror non infimissolum, sed primoribus Patrum, ratis caedis causam acprincipium quaeri: ut, si quis memorem libertatis vocemaut in senatu aut in populo misisset, statim virgae secu-

4 resque etiam ad ceterorum metum expedirentur. Nam,praeterquam quod in populo nihil erat praesidii, sublataprovocatione, intercessionem quoque consensu sustulerant:quum priores decemviri appellatione collegae corrigi red-dita ab se jura tulissent; et quaedam, quae sui judiciivideri possent, ad populum rejecissent. Aliquamdiu ae-quatus inter omnes terror fuit: paullatim totus vertere

5 in plebem coepit. Abstinebatur a Patribus: in humilioreslibidinose crudeliterque consulebatur: hominum, non cau-sarum , toti erant; ut apud quos gratia vim aequi habe-ret. Judicia domi conflabant, pronunciabant in foro. Siquis collegam appellasset, ab eo, ad quem venerat, itadiscedebat, ut poeniteret, non prioris decreto stetisse.

6 Opinio etiam sine auctore exierat, non in praesentis modotemporis eos injuriam conspirasse, sed foedus clandesti-num inter ipsos jurejurando ictum, ne .comitia haberent,perpetuoque decemviratu possessum semel obtinerent im-perium.

XXXVII. Circumspectare tum patriciorum vultus ple-beji, et inde libertatis captare auram, unde servitutemtimendo in eum statum rempublicam adduxerant. Primo-res Patrum odisse decemviros, odisse plebem: nec pro-bare, quae fierent; et credere, haud indignis accidere:avide ruendo ad libertatem in servitutem elapsos juvarenolle: cumulare quoque injurias, ut taedio praesentium