T. Livii Lib. III. Cap. 57 — 59.

242

tur, quos oderint. Quodsi tribuni eodem foedere obligatosse fateantur tollendae appellationis causa, in quam conspi-rasse decemviros criminati sint; at se provocare ad popu-lum-. implorare leges de provocatione, et consulares, et tri-

8 bunicias, eo ipso anno latas. Quem enim provocaturum ,si hoc indemnato indicta causa non liceat ? cui plebejo eihumili praesidium in legibus fore, si Ap, Claudio non sit?se documento futurum, utrum novis legibus dominatio, anlibertas firmata sit: et appellatio provocatioque adversusinjuriam magistratuum ostentata tantum inanibus literis , anvere data sit.

LVII. Contra ea Virginius, unum Ap. Claudium etlegum expertem et civilis et humani foederis esse, ajebat.Respicerent tribunal homines, castellum omnium scelerum:ubi decemvir ille perpetuus, bonis, tergo, sanguini civiuminfestus, virgas securesque omnibus minitans, deorum ho-minumque contemptor, carnificibus, non lictoribus, stipatus,jam ab rapinis et caedibus animo ad libidinem verso , vir-ginem ingenuam in oculis populi Romani, velut bello captam,ab complexu patris abreptam, ministro cubiculi sui clienti

2 dono dederit: ubi crudeli decreto nefandisque vindiciis dex-teram-patris in filiam armaverit: ubi , tollentes corpus se-mianime virginis, sponsum avunculumque in carcerem ducijusserit-, stupro interpellato magis, quam caede, motus. Etilli carcerem aedificatum esse, quod domicilium plebis Ro-manae vocare sit solitus. Proinde, ut ille iterum ac sae-pius provocet, sic se iterum ac saepius judicem illi ferre,ni vindicias ab libertate in servitutem dederit: si ad judi-

3 cem non eat, pro damnato in vincula duci jubere. Ut haudquoquam improbante, sic magno motu animorum, quumtanti viri supplicio suamet plebi jam nimia libertas vide-retur, in carcerem est conjectus. Tribunus ei diem prodixit. Inter haec ab Latinis et Hernicis legati gratulatumde concordia Patrum ac plebis Romam venerunt p donum-que ob eam Jovi optimo maximo coronam auream in Ca-pitolium tulere parvi ponderis, prout res haud opulentaeerant, colebanturque religiones pie magis, quam magni-

4 fice. Iisdem auctoribus cognitum est, Aequos Volscosquesumma vi bellum apparare. Itaque partiri provincias con-sules jussi. Horatio Sabini, Valerio Aequi Volscique eve-nere. Ouum ad ea bella delectum edixissent, favore ple-bis non juniores modo, sed emeritis etiam stipendiis, parsmagna voluntariorum, ad nomina danda praesto fuere:eoque non copia modo, sed genere etiam militum, vete-

cj ranis admixtis, firmior exercitus fuit. Priusquam urbemegrederentur, leges decemvirales, quibus t ab ulis duode-cim est nomen, in aes incisas in publico proposuerunt.Sunt, qui jussu tribunorum aediles functos eo ministerioscribant.