A. U. C. 329. A. C. 425.

179

arma caperent. Simul castra castris conjunxissent, satisconfidere , nec sceleratissimis hostibus diuturnum ex igno-minia exercitus Romani gaudium fore; et populum Roma-num intellecturum, quanto melius de republica meriti sint,qui se dictatorem tertium dixerint, quam eos, qui, ob erep-tum censurae regnum, labem secundae dictaturae suae im-posuerint. Votis deinde nuncupatis profectus, mille et 4quingentos passus citra Fidenas castra locat: dextra mon-tibus, laeva Tiberi amne septus. T. Ouinctium Pennumlegatum occupare montes jubet, occultumque id jugumcapere, quod ab tergo hostibus foret. Ipse postero die, 5quum Etrusci pleni animorum ab pristini diei melioreoccasione, quam pugna, in aciem processissent, cunctatusparumper, dum speculatores referrent, Quinctium evasissein jugum propinquum arci Fidenarum, signa profert: pe-ditumque aciem instructam pleno gradu in hostem indu-cit: magistro equitum praecipit, ne injussu pugnam inci-piat: se, quum opus sit equestri auxilio, signum daturum:tum ut memor regiae pugnae, memor opimi doni, Romu-lique ac Jovis Feretrii, rem gereret. Legiones impetu 6ingenti confligunt. Romanus odio accensus, impium Fide-natem , praedonem Vejentem, ruptores indutiarum, cru-entos legatorum infanda caede, respersos sanguine colo-norum suorum, perfidos socios, imbelles hostes compel-lans, factis simul dictisque odium explet.

XXXIII. Concusserat primo statim congressu hostem:quum repente, patefactis Fidenarum portis, nova erumpitacies, inaudita ante id tempus invisitataque. Ignibus ar-mata ingens multitudo, facibusque ardentibus tota collu-cens, velut fanatico instincta cursu, in hostem ruit: for-roaque insolitae pugnae Romanos parumper exterruit. Tum 2dictator, magistro equitum equitibusque, tum ex monti-bus Ouinctio accito, proelium ciens, ipse in sinistrumcornu, quod, incendio similius quam proelio, territumcesserat flammis , accurrit: claraque voce, Fumone victi,inquit, velut examen apum loco vestro exacti, inermi cede-tis hosti ? Non ferro exstinguetis ignes ? non faces hasipsas pro se quisque, si igni, non telis, pugnandum est,ereptas ultro inferetis ? Agite , nominis Romani ac vir- gtutis patrum vestraeque memores, vertite incendium hoc inhostium urbem, et suis flammis delete Fidenas, quas vestrisbeneficiis placare non potuistis. Legatorum hoc vos vestro-rum colonorumque sanguis , vastatique fines monent.

Ad imperium dictatoris mota cuncta acies: faces partimemissae excipiuntur, partim vi eripiuntur: utraque aciesarmatur igni. Magister equitum et ipse novat pugnam 4,equestrem. Frenos ut detrahant equis, imperat: et ipseprinceps, calcaribus subditis evectus, effreno equo in me-dios ignes infertur: et alii concitati equi libero cursu fe-

M 2