178

T. Livii Lib. IV, Cap. 32. 33.

cumentoque fuere, quam plurium imperium bello inutileesset. Tendendo ad sua quisque consilia, quum aliud alii

2 videretur, aperuerunt ad occasionem locum hosti. Incer-tam namque aciem, signum aliis dari, receptui aliis canijubentibus, invasere opportune Vejentes : castra propinquaturbatos ac terga dantes accepere. Plus itaque ignominiae,quam cladis, est acceptum. Maesta civitas fuit, vinci in-sueta^ odisse tribunos, poscere dictatorem, in eo vertispes civitatis. Et quum ibi quoque religio obstaret, nenon posset nisi ab consule dici dictator, augures consulti

3 eam religionem exemere. A. Cornelius dictatorem Mam.Aemilium dixit: et ipse ab eo magister equitum est dictus.Adeo, simul fortuna civitatis virtute vera eguit, nihilcensoria animadversio effecit, quo minus regimen rerumex notata indigne domo peteretur. Vejentes, re secundaelati, missis circum Etruriae populos legatis, jactandotres duces Romanos ab se uno proelio fusos, quum tamennullam publici consilii societatem movissent, voluntarios

4 nndique ad spem praedae asciverunt. Uni Fidenatium po-pulo rebellare placuit: et, tanquam nisi ab scelere bellumordiri nefas esset, sicut legatorum antea, ita tum novo-rum colonorum caede imbutis armis, Vejenlibus sese con-jungunt. Consultare inde principes duorum populorum,Vejos an Fidenas sedem belli caperent. Fidenae visae op-portuniores. Itaque, trajecto Tiberi, Vejentes Fidenas

5 transtulerunt bellum. Ilomae terror ingens erat. Ac-cito exercitu ab Vejis, eoque ipso ab re male gesta per-culso, castra locantur ante portam Collinam, et in murisarmati dispositi, et justitium in foro, tabernaeque clausae:liuntque omnia castris, quam urbi, similiora.

XXXII. Tum trepidam civitatem, praeconibus pervicos dimissis, dictator ad concionem advocatam incre-puit, Quod animos ex tam levibus fortunae momentis sus-pensos gererent, ut, parva jactura accepta, quae ipsa nonvirtute hostium, nec ignavia Romani exercitus, sed discor-dia imperatorum accepta sit, Vejentem hostem sexies victumpertimescant, Fidenasque prope saepius captas quam op-

2 pugnatas. Eosdem et Romanos et hostes esse , qui per totsecula fuerint', eosdem animos, easdem corporis vires, eademarma gerere. Se quoque eundem dictatorem Mam. Aemi-lium esse, qui ante Vejentium Fidenatiumque, adjunctisFaliscis, ad Nomentum exercitus fuderit: et magistrumequitum A. Cornelium eundem in acie fore, qui priore bellotribunus militum, Larte Tolumnio rege Vejentium iri cdn-spectu duorum exercituum occiso, spolia opima Jovis Feretrii

3 templo intulerit. Proin memores, secum triumphos, secum spolia,secum victoriam esse i cum hostibus scelus legatorum contrajus gentium interfectorum , caedem in pace Fidenatium co-lonorum , indutias ruptas, septimam infelicem defectionem,