246

T. Livii Lib. VI. Cap. 3 . 4 .

juventutem crederent) ad bellum profectis, tantum Camil-lus auditus imperator terroris intulerat, ut vallo se ipsi,vallum congestis arboribus sepirent, ne qua intrare ad

5 munimenta nostis posset. Quod ubi animadvertit Camil-lus, ignem in objectam sepem conjici jussit: et forte eratvis magna venti versa in hostem. Itaque non aperuit so-lum incendio viam, sed, flammis in castra tendentibus, va-pore etiam ac fumo crepituque viridis materiae flagrantis,ita consternavit hostes, ut minor moles superantibus val-lum in castra Volscorum Romanis fuerit, quam transcen-

6 dentibus sepem incendio absumptam fuerat. Fusis hosti-bus caesisque, quum castra impetu cepisset dictator, prae-dam militi dedit, quo minus speratam, minime largitoreduce, eo militi gratiorem. Persecutus deinde fugientes,quum omnem Volscum agrum depopulatus esset, ad dedi-tionem Volscos septuagesimo demum anno subegit. Victorex Volscis in Aequos transiit, et ipsos bellum molientes:exercitum eorum ad Bolas oppressit; nec castra modo, sedurbem etiam aggressus, impetu primo cepit.

III, Quum in ea parte, in qua caput rei RomanaeCamillus erat, ea fortuna esset, aliam in partem terroringens ingruerat. Etruria prope omnis armata Sutriuin,socios populi Romani, obsidebat: quorum legati, opem re-bus affectis orantes, quum senatum adissent, decretum tu-lere , ut dictator primo quoque tempore auxilium Sutrinis

2 ferret. Cujus spei moram quum pati fortuna obsessorumnon potuisset, confectaque paucitas oppidanorum, opere,vigiliis, vulneribus, quae semper eosdem urgebant, perpactionem urbe hostibus tradita, inermes cum singulisemissi vestimentis, miserabili agmine penates relinquerent;eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano interve-

3 nit. Cui quum se maesta turba ad pedes provolvisset,principumque orationem, necessitate ultima expressam,fletus mulierum ac puerorum, qui exsilii comites traheban-tur, excepisset; parcere lamentis Sutrinos jussit: Etruscisse luctum lacrimasque ferre. Sarcinas inde deponi, Sutri-nosque ibi considere, modico praesidio relicto, arma se-

4 cum militem ferre jubet. Ita expedito exercitu profectusad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia, rebus ut fitsecundis, invenit: nullam stationem ante moenia, patentesportas, victorem vagum praedam ex hostium tectis egeren-tem. Iterum igitur eodem die Sutrium capitur; victoresEtrusci passim trucidantur ab novo hoste, neque se con-globandi, coeundique in unum, aut arma capiendi datur

5 spatium. Quum pro se quisque tenderent ad portas, eiqua forte se in agros ejicere possent, clausas (id enim pri-mum dictator imperaverat) portas inveniunt, Inde aliiarma capere, alii, quos forte armatos tumultus occupave-rat, convocare suos, ut proelium inirent. Quod accensum