289

A. U. C. 395 — 397- C. 359_35 7 .

XII. Itaque insequenti anno, M. Popillio Laenate,Cn. Manlio consulibus, primo silentio noctis ab Tibureao-mine infesto profecti, ad urbem Romam venerunt. Ter-rorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnuspavor praebuit: ad hoc multorum inscitia, qui, aut unde,hostes advenissent. Conclamatum tamen celeriter ad arma 3est, et portae stationibus, murique praesidiis firmati: etubi prima lux mediocrem multitudinem ante moenia, ne-que alium, quam Tiburtem, hostem ostendit, duabus por-tis egressi consules utrinque aciem subeuntium jam murosaggrediuntur: apparuitque, occasione magis quam virtutefretos venisse: adeo vix primum impetum Romanorum sus-tinuere. Quin etiam bono fuisse Romanis adventum eo- 3rum constabat, orientemque jam seditionem inter Patreset plebem metu tam propinqui belli compressam. Aliusadventus hostium fuit proximo bello, agris quam urbiterribilior. Populabundi Tarquinienses fines Romanos,maxime qua ex parte Etruriam adjacent, peragravere: re-busque nequicquam repetitis, novi consules C. Fabius etC. Plautius jussu populi bellum indixere ; Fabioque ea pro-vincia, Plautio Hernici evenere, Gallici quoque belli fama 4increbrescebat. Sed inter multos terrores solatio fuit paxLatinis petentibus data, et magna vis militum ab iis exfoedere vetusto, quod multis intermiserant annis, accepta.Quo praesidio quum fulta res Romana esset, levius fuit,quod Gallos mox Praeneste venisse, atque inde circa Pe-dum consedisse, auditum est. Dictatorem dici C. Sulpi- 5cinm placuit: consul ad id accitus C. Plautius dixit: ma-gister equitum dictatori additus M. Valerius. Hi roboramilitum, ex duobus consularibus exercitibus electa, adver-sus Gallos duxerunt. Lentius id aliquanto bellum, quamparti utrique placebat, fuit. Ouum primo Galli tantum 6avidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles, ruendoin arma ac dimicationem, aliquantum Gallicam ferociamvinceret; dictatori neutiquam placebat, quando nulla coge-ret res, fortunae se committere adversus hostem, quem tem-pus deteriorem in dies et locus alienus faceret, sine prae-parato commeatu, sine firmo munimento morantem, adhoc iis animis corporibusque, quorum omnis in impetuvis esset, parva eadem languesceret mora. His consiliis 7dictator bellum trahebat, gravemque edixerat poenam, siquis injussu in hostem pugnasset. Milites, aegre id pa-tientes, primo in stationibus vigiliisque inter se dictato-rem sermonibus carpere; interdum Patres communiter in-crepare, quod non jussissent per consules geri bellum.Electum esse eximium imperatorem , unicum ducem , qui ni- 8hil agenti sibi de coelo devolaturam in sinum victoriam cen-seat. Eadem deinde haec interdiu propalam, ac ferociorahis, jactare ; se injussu imperatoris aut dimicaturos , autLivius P. I, T