A. U. C. 415. A. C. 359.

323

Ibi

vir

na-

ilis

loti'.nisuiian-1 aRe-uo.punis,

]M 1'edian-ini-lor,

rii)

juoiti-lodet,su-estunijxitbns|lem ’

ISO. |

ter-

nte

Pa-

rita

•ert

<.esa

•sa-

ens

.pe-

•SUS

et.

ai

'ta-

jue

am

'ste

Me

'ud

>ed

quum aut morte tua sancienda sint consulum imperia , autimpunitate in perpetuum abroganda; ne te quidem, si quidin te nostri sanguinis est, recusare censeam, quin discipli-nam militarem, culpa tua prolapsam, poena restituas. J,lictor, deliga ad palum. Exanimati omnes tam atroci im- 10perio , nec aliter quam in se quisque destrictam cernentessecurim, metu magis, quam modestia, quievere. Itaque,velut emerso ab admiratione animo, quum silentio defixistetissent, repente, postquam cervice caesa fusus est eruor,tum libero conquestu coortae voces sunt, ut neque lamen-tis, neque exsecrationibus parceretur: spoliisque contec- jjtum juvenis corpus, quantum militaribus studiis funusullum concelebrari potest, structo extra vallum rogo cre-maretur: Manlianaqne imperia non in praesentia modohorrenda, sed exempli etiam tristis in posterum essent.

VIII. Fecit tamen atrocitas poenae obedientiorem ducimilitem: et, praeterquam quod custodiae vigiliaeqne etordo stationum intentioris ubique curae erant, in ultimoetiam certamine, quum descensum in aciem est, ea seve-ritas profuit. Fuit antem civili maxime bello pugna simi- 2lis: adeo nihil apud Latinos dissonum ab Romana re, prae-ter animos , erat. Clipeis antea Romani usi sunt: deinde,postquam stipendiarii facti sunt, scuta pro clipeis fecere:et, quod antea phalanges similes Macedonicis, hoc posteamanipulatim structa acies coepit esse. Postremo in plures 3ordines instruebantur. Ordo sexagenos milites duos, cen-turionem et vexillarium unum habebat. Prima acies Ha-stati erant, manipuli quindecim, distantes inter se modi-cum spatium : manipulus leves vicenos milites, aliam tur-bam scutatorum habebat j leves autem, qui hastam tantumgaesaque gererent, vocabantur. Haec prima frons in acie 4florem juvenum pubescentium ad militiam habebat. Ro-bustior inde aetas totidem manipulorum, quibus Principi-bus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insigni-bus maxime armis. Hoc triginta manipulorum agmen An-tepilanos appellabant, quia sub signis jam alii quindecimordines locabantur: ex quibus ordo unusquisque tres par-tes habebat. Earum primam quamque primum pilum vo- 5cabant. [Tribus ex vexillis constabat. Vexillum] centumoctoginta sex homines erant. Primum vexillum Triariosducebat, veteranum militem spectatae virtutis: secundumRorarios, minus roboris aetate factisque : tertium Accen-sos, minimae fiduciae manum: eo et in postremam aciemrejiciebantur. Ubi his ordinibus exercitus instructus es- 6set, hastati omnium primi pugnam inibant. Si hastati pro-fligare hostem non possent, pede presso eos retrocedentesin intervalla ordinum principes recipiebant. Tum princi-pum pugna erat; hastati sequebantur. Triarii sub vexil- 7lis considebant, sinistro crure porrecto, scuta innisa liu-

X 2