A. U. C. 415 - A. C. 35 9 .

3 2 5

s vim victoriamque prosperetis ; hostesque populi Romani Qui-ritium terrore , formidine , morteque afficiatis . Sicut ver- 5j bis nuncupavi, ita pro republica Quiritium, exercitu, legio-- nibus, auxiliis populi Romani Quiritium, legiones auxilia-que hostium mecum diis Manibus Tellurique devoveo. Haecita precatas, lictores ire ad T. Manlium jubet, mature-que collegae se devotum pro exercitu nunciare. Ipse, in- 61 cinctus cinctu Gabino, armatus in equum insiluit, ac sein medios hostes immisit. Conspectus ab utraque acie ali-i quanto augustior humano visu , sicut coelo missus piacu-lum omnis deorum irae, qui pestem ab suis aversam ias hostes ferret: ita omnis terror pavorque cum illo latusu signa primo Latinorum turbavit; deinde in totam penituse 1 aciem pervasit. Evidenlissimum id fuit, quod, qnacun- 7: que equo invectus est, ibi, haud secus quam pestifero si-

dere icti, pavebant: ubi vero corruit obrutus telis, indee jam haud dubie consternatae cohortes Latinorum fugamac vastitatem late fecerunt. Simul et Romani, exsolutis 8e religione animis, velut tum primum signo dato coorti,

s pugnam integram ediderunt. Nam et rorarii procurre-

s bant inter antepilanos, addiderantque vires hastatis ac

a principibus: et triarii, genu dextro innisi, nutum consu-

lis ad consurgendum exspectabant.

1, X. Procedente deinde certamine, quum aliis partibus

multitudo superaret Latinorum, Manlius consul, auditoe ■ eventu collegae, quum, ut jus fasque erat, lacrimis nonn minus quam laudibus debitis prosecutus tam memorabilem

d mortem esset; paullisper addubitavit, an consurgendi jam

triariis tempus esset: deinde, melius ratus integros eos ad1, nltimnm discrimen servari, accensos ab novissima acie

e ante signa procedere jubet. Oni ubi subiere, extemplo a

is Latini, tanquam idem adversarii fecissent, triarios suos

t , excitaverunt: qui aliquamdiu pugna atroci quum et semet

it ipsi fatigassent, et hastas aut praefregissent, aut hebetas-

is sent, pellerent vi tamen hostem, debellatum jam vati, per-

e ventumqne ad extremam aciem : tum consul triariis, Con-ii surgite nunc, inquit, integri adversus fessos, memores pa-

1- triae parentumque et conjugum ac liberorum ,- memores con-iti sulis pro vestra victoria morte occumbentis. Ubi triarii 3

1- consurrexerunt integri, refulgentibus armis, nova ex im-

1, proviso exorta acies ; receptis in intervalla ordinum ante-

\e pilanis, clamore sublato principia Latinorum perturbant:

n hastisque ora fodientes, primo robore virorum caeso, per

d alios manipulos, velut inermes, prope intacti evasere: tan-

n taque caede perrupere cuneos, ut vix quartam partem re-

1, linquerent hostium. Samnites quoque, sub radicibus mon- 4

st lis procul instructi, praebuere terrorem Latinis. Ceterum

r, inter omnes cives sociosque praecipua laus ejus belli pe-ri nes consules fuit: quorum alter omnes minas periculaque