326

T. Livii Lib. VIII. Cap. ii. 12 .

ab diis snperis inferisque in se unum vertit: alter ea vir.tute eoque consilio in proelio fuit, ut facile conveneritinter Romanos Latinosque, qui ejus pugnae memoriam po-steris tradiderunt, utrius partis T. Manlius dux fuisset,

5 ejus futuram haud dubie fuisse victoriam. Latini ex fugase Minturnas contulerunt. Castra secundum proeliumcapta, multique mortales ibi vivi oppressi, maxime Cam-pani. Decii corpus ne eo die inveniretur, nox quaerentesoppressit. Postero die inventum inter maximam hostiumstragem, coopertum telis; funusque ei par morti, cele-

6 brante collega, factum est. Illud adjiciendum videtur, li-cere consuli dictatorique et praetori, quum legiones hosti- 'um devoveat, non utique se, sed quem velit ex legioneRomana scripta civem, devovere. Si is homo, qui devo-tus est, moritur, probe factum videri: ni moritur, tumsignum, septem pedes altum, aut majus, in terram defodi,et piaculum hostiam caedi. Ubi illud signum defossumerit, eo magistratum Romanum escendere fas nos esse.

7 Sin autem sese devovere volet, siculi Decius devovit; nimoritur, neque suum, neque publicum divinum pure fa-

• ciet, qui sese devoverit. Vulcano arma sive cui alii divovovere volet, sive hostia sive quo alio volet, jus est. Te-lo, super quod stans consul precatus est, hostem potiri,fas non est: si potiatur, Marti suovetaurilibus piacu-lum fieri.

XI. Haec, (etsi omnis divini humanique moris me-moria abolevit, nova peregrinaque omnia priscis ac patriispraeferendo) haud ab re duxi, verbis quoque ipsis, uttradita nuncnpataque sunt, referre. Romanis post proe-lium demum factum Samnites venisse subsidio, exspectato

2 eventu pugnae, apud quosdam auctores invenio. Latinisquoque ab Lavinio auxilium, dum deliberando terunt tem- 1pus, victis demum ferri coeptum. Et, quum jam portisprima sigria et pars agminis esset egressa, nuncio allatode clade Latinorum, quum conversis signis retro in ur-bem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisseferunt, pro paullula via magnam mercedem Romanis esse

3 solvendam. Oui Latinorum pugnae superfuerant, multisitineribus dissipati, quum se in unum conglobassent, Vesciaurbs eis receptaculum fuit. Ibi in consiliis Numisius im-perator eorum, affirmando communem vere Martem belli 'utramque aciem pari caede prostravisse , victoriaeque nomen 1tantum penes Romanos esse , ceteram pro victis fortunam \et illos gerere', funesta duo consulum praetoria , alterum \parricidio filii , alterum consulis devoti caede ; trucidatumexercitum omnem ; caesos hastatos principesque; stragem etante signa et post signa factam; triarios postremo rent re-

4 stituisse. Latinorum etsi pariter accisae copiae sint , tamensupplemento vel Latium propius esse, vel Volscos , quam Ro-

63

lii

m

ei

cc

(i

P:

ac

ei

d<

L

G

V

ti

di

ta

G

re

ta

ni

in

C

(f

m

sc

tx

A

si

n

C

si

b

q

si

c

c

li

n

ii

i:

r

c

r