A . U . C . 444. A . C . 310.

337

1.

n

!>

d

18

!

T1 j

n :

n

1

s.

1-

m

m

n-

m

a-

3X

t:

18- j

n-

m

ut

«i- I

si-

ui

iti

;i- :

•io

iit

ir-

m

11-

us

re

■visi pugnam. Instrnctos deinde armatosque (quum ab neu-tris proelium inciperet) nox oppressit. Ouieti aliquamdiu, 2nec suis diffidentes viribus, nec hostem spernentes, stativain propinquo habuere. Interea res in Etruria gestae. Namet cum Umbrorum exercitu acie depugnatum est; (fusitamen magis, quam caesi, hostes, quia coeptam acriter nontolerarunt pugnam) et ad Vadimonis lacum Etrusci, legesacrata coacto exercitu, quum vir virum legisset, quantisnunquam alias antea simul copiis", simul animis, dimica-runt: tantoque irarum certamine gesta res est, ut ab neu-tra parte emissa sint tela. Gladiis pugna coepit, et, acer- grime commissa, ipso certamine, quod aliquamdiu ancepsfuit, accensa est: ut non cum Etruscis toties victis, sedcum aliqua nova gente, videretur dimicatio esse. Nihilab ulla parte movetur fugae: cadunt antesignani: et, nenudentur propugnatoribus signa, fit ex secunda primaacies. Ab ultimis deinde subsidiis cietur miles; adeoque 4ad ultimum laboris ac periculi ventum est, ut equites Ro-mani, omissis equis, ad primos ordines peditum per arma,per corpora evaserint. Ea velut nova inter fessos exortaacies turbavit signa Etruscorum. Secuta deinde impetumeorum, utcunque affecta erat, cetera multitudo tandemperrumpit ordines hostium. Tunc vinci pertinacia coepta, 5et averti manipuli quidam: et, ut semel dedere terga,etiam certiorem capessere fugam. Ille primum dies for-tuna veteri abundantes Etruscorum fregit opes. Gaesumin acie, quod roboris fuit; castra eo impetu capta di-reptaque.

XL. Pari subinde periculo gloriaeque eventu bellumin Samnitibus erat; qui, praeter ceteros belli apparatus,ut acies sua fulgeret novis armorum insignibus, fecerunt.Duo exercitus erant: scuta alterius auro, alterius argentocaelaverunt. Forma erat scuti: summum latius, qua 3pectus atque humeri teguntur, fastigio aequali; ad imumcuneatior, mobilitatis causa. Spongia pectori tegumentum:et sinistrum crus ocrea tectum. Galeae cristatae, quaespeciem magnitudini corporum adderent. Tunicae auratismilitibus versicolores, argentatis linteae candidae. Hisdextrum cornu datum: illi in sinistro consistunt. Notus gjam Romanis apparatus insignium armorum fuerat; docti-que a ducibus erant, horridum militem esse debere; noncaelatum auro et argento , sed ferro et animis fretum : quip-pe illa praedam verius , quam arma , esse ; nitentia ante rem ,deformia inter sanguinem et vulnera. Virtutem esse militisdecus , et omnia illa victoriam sequi; et ditem hostem quam-vis pauperis victoris praemium esse. His Cursor vocibus 4instinctos milites in proelium ducit. Dextro ips.e cornuconsistit; sinistro praefecit magistrum equitum. Simul estconcursum, ingens fuit cum hoste certamen; non segnius

Bb 2