424

T. Livii Lib. X. Cap. 35. 36.

5 Adequitant deinde sensim portis, urbemque ex tuto rectisitineribus perviam conspiciunt: ad consulem referunt, ex-cessum urbe; solitudine haud dubia id perspicuum esse,et recentibus vestigiis fugae, ac strage rerum in trepida-

6 tione nocturna passim relictarum. His auditis, consul adeam partem urbis, qua adierant equites, circumducit ag-men: constitutisque haud procul porta signis, quinqueequites jubet intrare urbem, et, modicum spatium pro- Igressos, tres manere eodem loco, si tuta videantur; duos

7 explorata ad se referre. Qui ubi redierunt, retuleruntque,eo se progressos, unde in omnes partes circumspectus es-set, longe lateqne silentium ac solitudinem vidisse; ex-templo consul cohortes expeditas in urbem induxit; cete- 1ros interim castra communire jussit. Ingressi milites, re-fractis foribus, paucos graves aetate aut invalidos inveni.

8 unt, relictaque, quae migratu difficilia essent. Ea direpta;et cognitum ex captivis est, communi consilio aliquot cir-ca urbes conscisse fugam: suos prima vigilia profectos:credere, eandem in aliis urbibus solitudinem inventuros.Dictis captivorum fides exstitit: desertis oppidis consulpotitur.

XXXV. Alteri consuli M. Atilio nequaquam tam fa-cile bellum fuit. Quum ad Luceriam duceret legiones,quam oppugnari ab Samnitibus audierat, ad finem Luce-

2 rinum ei hostis obvius fuit. Ibi ira vires aequavit. Proe-lium varium et anceps fuit; tristius tamen eventu Ro-manis; et : quia insueti erant vinci, et quia digredientesmagis, quam in ipso certamine, senserunt, quantum in suaparte plus vulnerum ac caedis fuisset. Itaque is terrorin castris ortus, qui si pugnantes cepisset, insignis accepta

3 clades foret. Tum quoque sollicita nox fuit, jam invasu-rum castra Samnitem credentibus, aut prima luce curavictoribus conserendas manus. Minus cladis, ceterum non ;plus ^nimorum, ad hostes erat. Ubi primum illuxit, abire !sine certamine cupiunt. Sed via una, et ea ipsa praeter :hostes, erat: qua ingressi, praebuere speciem recta ten- :

4 dentium ad castra oppugnanda. Consul arma capere mili- ,tes jubet, et sequi se extra vallum : legatis, tribunis, prae- |fectis sociorum imperat, quod apud quemque facto opusest. Omnes affirmant, se quidem omnia facturos, sed mili- 1tum jacere animos. Tota nocte inter vulnera et gemitusmorientium vigilatum esse. Si ante lucem ad castra ven- 1tum foret, tantum pavoris fuisse, ut relicturi signa fuerint:nunc pudore a fuga contineri, alioquin pro victis esse.

5 Quae ubi'consul accepit, sibimet ipsi circumeundos allo-quendosque milites ratus, ut ad quosque venerat, cunctan- |tes afma capere increpabat: Quid cessarent, tergiversaren-lurque ? • Hostem in castra venturum , nisi illi extra castraexissent, et pro tentoriis suis pugnaturos, si pro vallo nol-