428

T. Livii Lib. X. Cap. 39. 40.

insignium armorum bellum adornaverant: et deorum etiamadhibuerant opes, ritu quodam sacramenti vetusto velutinitiatis militibus, delectu per omne Samnium habito novalege: ut, qui juniorum non convenisset ad imperatoriumedictum, quique injussu abisset, caput Jovi sacratum es-

3 set. Tum exercitus omnis Aquiloniam est indictus. Adquadraginta millia militum, quod roboris in Samnio erat,convenerunt. Ibi mediis fere castris locus est conseptuscratibus pluteisque, et linteis contectus, patens ducentos

4 maxime pedes in omnes pariter partes. Ibi ex libro ve-tere linteo lecto sacrificatum, sacerdote Ovio Pactio quo-dam, homine magno natu, qui se id sacrum petere affir-mabat ex vetusta Samnitium religione; qua quondam usimajores eorum fuissent, quum adimendae Etruscis Capuae

5 clandestinum cepissent consilium. Sacrificio perfecto, perviatorem imperator acciri jubebat nobilissimum quemquegenere factisque. Singuli introducebantur. Erat quumalius apparatus sacri, qui perfundere religione animum^posset; tum in loco circa omni contecto arae in medio,victimaeque circa caesae, et circumstantes centuriones

6 strictis gladiis. Admovebatur altaribus miles, magis utvictima, quam ut sacri particeps: adigebaturque jureju-rando, quae visa auditaque in eo loco essent, non enun-ciaturum. Dein jurare cogebatur diro quodam carmine,in exsecrationem capitis familiaeque et stirpis composito,nisi isset in proelium, quo imperatores duxissent; et siaut ipse ex acie fugisset, aut, si quem fugientem vidisset,

7 non extemplo occidisset. Id primo quidam abnuentes ju-raturos se, obtruncati circa altaria sunt: jacentes deindeinter stragem victimarum documento ceteris fuere, ne ab-nuerent. Primoribus Samnitium ea detestatione obstrictis,decem nominatis ab imperatore edictum, ut vir virum le-

8 gerent, donec sexdecim millium numerum confecissent. Ealegio linteata ab integumento consepti, quo sacrata nobi-litas erat, appellata est. Ilis arma insignia data, et cri-statae galeae, ut inter ceteros eminerent. Paullo plus vi-ginti millium alius exercitus fuit, nec corporum specie,nec gloria belli, nec apparatu linteatae legioni dispar.Ilie hominum numerus, quod roboris erat, ad Aquiloniamconsedit.

XXXIX. Consules profecti ab urbe. Prior Sp. Car-vilius , cui veteres legiones, quas M. Atilius, superiorisanni consul, in agro Interamnati reliquerat, decretaeerant, cum eis in Samnium profectus, dum hostes, operatisuperstitionibus, concilia secreta agunt, Amiternum oppi-

2 dum de Samnitibus vi cepit. Caesa ibi millia hominumduo ferme atque octingenti: capta quatuor millia ducentiseptuaginta. Papirius novo exercitu (ita decretum erat)scripto, Duroniam urbem expugnavit: minus, quam coi-