3

A . U . C . 517 — 633. A . C . 237 — 221.

ternas succederet opes. Hanno, alterius factionis prin-ceps, Et aequum postulare videtur, inquit, Hasdrubal , etego tamen non censeo, quod petit, tribuendum. Quum ad- 3miratione tam ancipitis sententiae in se omnes convertis-set, Florem aetatis, inquit, Hasdrubal, quem ipse patriHannibalis fruendum praebuit , justo jure eum a filio repeticenset. Nos tamen minime decet, juventutem nostram promilitari rudimento assuefacere libidini praetorum. An hoc 4timemus, ne Hamilcaris filius nimis sero imperia immodicaet regni paterni speciem videat ? et, cujus regis genero he-reditarii sint relicti exercitus nostri, ejus filio parum ma-ture serviamus ? Ego, istum juvenem domi tenendum, sub glegibus, sub magistratibus docendum vivere aequo jure cumceteris, censeo: ne quandoque parvus hic ignis incendiumingens exsuscitet.

IV. Pauci, ac ferme optimus quisque, Hannoni assen-tiebantur: sed (ut plerumque fit) major pars melioremvicit. Missus Hannibal in Hispaniam primo statim ad-ventu omnem exercitum in se convertit. Hamilcarem ju-venem redditum sibi veteres milites credere; eundem vi-gorem in vultu, vimque in oculis, habitum oris linea-mentaque intueri. Dein brevi effecit, ut pater in se mi- 2nimum momentum ad favorem conciliandum esset. Nun-quam ingenium idem ad res diversissimas , parendum at-que imperandum, habilius fuit. Itaque haud facile dis-cerneres, utrum imperatori an exercitui carior esset: ne-que Hasdrubal alium quemquam praeficere malle, ubiquid fortiter ac strenue agendum esset: neque milites alioduce plus confidere, aut audere. Plurimum audaciae ad 3pericula capessenda, plurimum consilii inter ipsa periculaerat. Nullo labore aut corpus fatigari, aut animus vincipoterat. Caloris ac frigoris patientia par: cibi potionisquedesiderio naturali, non voluptate, modus finitus. Vigilia-rum somnique jaec die, nec nocte discriminata tempora.Id, quod gerendis rebus superesset, quieti datum : ea ne- 4que molli strato, neque silentio arcessita. Multi saepemilitari sagulo opertum, humi jacentem inter custodiasstationesque militum, conspexerunt. Vestitus nihil interaequales excellens; arma atque equi conspiciebantur.Equitum peditumque idem longe primus erat. Princeps inproelium ibat; ultimus conserto proelio excedebat. Has gtantas viri virtutes ingentia vitia aequabant; inhumanacrudelitas, perfidia plus quam Punica, nihil veri, nihilsancti, nullus deum metus, nullum jusjurandum, nullareligio. Cum hac indole virtutum atque vitiorum triennio>sub Hasdrubale imperatore meruit, nulla re, quae agendavidendaque magno futuro duci esset, praetermissa.

V. Ceterum ex quo die dux est declaratus, velut Ita-lia ei provincia decreta, bellumque Romanum mandatum

A 2