A. U. C. 536 . A. C. 218. 113

cita;s parnm tuta esset, respicere alii alios, et undique pulsicoir-e in orbem; et dum corporibus applicantur, armaquearrruis jungunt, in artum compulsi, quum vix movendis ar-mis satis spatii esset, corona hostium cincti, ad multumdiei caeduntur. Exigua pars, eruptione facta, silvas ac 4montes petit: parique terrore et castra sunt deserta, etuniversa gens postero die in deditionem venit. Nec diuin p>acto rnansit. Nam subinde ab Carthagine allatum est,ut Hasdrubal primo quioque tempore in Italiam exercitumducteret. Quae vulgata res per Hispaniam omnium fermeaninnos ad Romanos avertit. Itaque Hasdrubal extemploliteras Carthaginem mittit, indicans, quanto fama profec-tionis suae damno fuisset. Si vero inde pergeret , prius- gquam Iberum transiret, Romanorum Hispaniam fore . Nam,praeterquam quod nec praesidium, nec ducem haberet , quemrelinqueret pro se, eos imperatores esse Romanos, quibusvix aequis viribus resitsti possit. Itaque si ulla Hispaniaecurat esset , successorem sibi cum valido exercitu mitterent icui , ut omnia prospere; evenirent , non tamen otiosam pro-vinciam fore.

XXVIII. Hae liteirae quanquam primo admodum mo-verunt senatum, tamen, quia Italiae cura prior potiorqueerat, nihil de Hasdrubale neque de copiis ejus mutatumest. Ilimilco cum exercitu justo ct aucta classe, ad reti- 2nendam terra marique ac tuendam Hispaniam, est missus;qui, ut pedestres navalesque copias trajecit, castris com-munitis, navibusque subductis et vallo circumdatis, cumequitibus delectis ipse, quantum maxime accelerare pote-rat, per dubios infestosque populos juxta intentus adHasdrubalem pervenit. Quum decreta senatus mandata- 3que exposuisset, atque edidicisset ipse in vicem, quemad-modum tractandum bellum in Hispania foret, retro insua castra rediit; nulla re, quam celeritate, tutior, quodundique abierat , antequam consentirent. Hasdrubal, 4priusquam moveret castra, pecunias imperat populis om-nibus suae ditionis, satis gnarus, Hannibalem transitusquosdam pretio mercatum: nec auxilia Gallica aliter,quam conducta, habuisse; inopem, tantum iter ingressum,vix penetraturum ad Alpes fuisse. Pecuniis igitur raptimexactis, ad Iberum descendit. Decreta Carthaginiensium 5et Hasdrubalis iter ubi ad Romanos sunt perlata, omni-bus omissis rebus, ambo duces, junctis copiis, ire obviamcoeptis atque obsistere parant; rati si Hannibali, vix perse ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal dux atque His-paniensis exercitus esset junctus, illum Romani iinem im-perii fore. His anxii curis ad Ibernm contrahunt copias; 6et, transito amne, quum diu consultassent, utrum castracastris conferrent, an satis haberent, sociis Carthaginien-sium oppugnandis, morari ab itinere proposito hostem,Livius P. IT. H