i6g

A. U. C. 539. A. C. 21 5 .

perent socios, et novos adjicerent, in Africam gnoquespem extenderant. Syphax erat rex Numidarum, subito 2Carthaginiensibus hostis factus: ad eum centuriones treslegatos miserunt, qui cum eo amicitiam societatemquefacerent; et pollicerentur, si perseveraret urgere belloCarthaginienses, gratam eam rem fore senatui populoqueRomano, et annisuros, ut in tempore, et bene cumulatamgratiam referant. Grata ea legatio barbaro fuit: collocu- 5tusque cum legatis de ratione belli gerundi, ut veterummilitum verba audivit, quam multarum rerum ipse igna-rus esset, ex comparatione tam ordinatae disciplinae, ani-lium advertit. Tum, primum ut pro bonis ac fidelibussociis facerent, oravit, ut duo legationem referrent ad im-peratores suos; unus apud sese magister rei militaris rema-neret. Rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, 4equis tantum habilem. Ita jam inde a principiis gentis ma-jores suos bella gessisse, ita se a pueris insuetos. Sed ha-bere hostem pedestri fidentem Marte : cui si aequari roborevirium velit, et sibi pedites comparandos esse; et ad idmultitudine hominum regnum abundare: sed armandi , or-nandique et instruendi eos artem ignorare. Omnia, velutforte congregata turba , vasta ac temeraria esse. Facturos gse in praesentia, quod vellet, legati responderunt; fideaccepta, ut remitteret extemplo eum, si imperatores suinon comprobassent factum. Q. Statorio nomen fuit, quiad regem remansit. Cum duobus Romanis reliquis Nu-mida legatos in Hispaniam misit ad accipiendam fidem abimperatoribus Romanis, Iisdem mandavit, ut protenus 6Numidas, qui intra praesidia Carthaginiensium auxiliaresessent, ad transitionem pellicerent. £t Statorius ex mul-ta juventute regi pedites conscripsit: ordinatosque proxi-me morem Romanum, instruendo et decurrendo signasequi, et servare ordines docuit: et operi aliisque justismilitaribus ita assuefecit, ut brevi rex non equiti magisfideret, quam pediti: collatisque aequo campo signis, justoproelio Carthaginiensem hostem superaret. Romanis quo- 7que in Hispania legatorum regis adventus magno emolu-mento fuit. Namque ad famam eorum transitiones cre-brae ab Numidis coeptae fieri. Ita cum Syphace Roma-nis juncta amicitia est. Ouod ubi Carthaginienses acce-perunt, extemplo ad Galam, in parte altera Numidiae(Massyli ea gens vocatur) regnantem, legatos mittunt.

XL 1 X. Filium Gala Masinissam habebat, septem etdecem annos natum, ceterum juvenem ea indole, ut jamtum appareret, latius regnum opulentiusque, quam acce-pisset, facturum. Legati, quoniam Syphax se Romanis 2junxisset, ut potentior societate eorum adversus reges popu-losque Africae esset, docent; melius fore Galae quoque,Carthaginiensibus jungi quam primum , antequam Syphax in