A, U. C. 54i. A. C, 2i3.

221

castra, fortunam tentando. In hanc sententiam literae 8conscriptae Numidis, proposita mercede jam professis ope-ram, dantur. Ili specie transfugarum quum ad Flaccumin castra venissent, ut inde tempore capto abirent, fames-que, quae tam diu Capuae erat, nulli non probabilemcausam transitionis faceret; mulier repente Campana incastra venit, scortum transfugarum unius, indicatque im-peratori Romano, Numidas fraude composita transisse,literasque ad Hannibalem ferre. Id unum ex iis, qui sibi 9rem aperuisset, arguere sese paratam esse. Productusprimo satis constanter ignorare se mulierem simulabat:paullatim dein convictus veris, quum tormenta posci etparari videret, fassus id ita esse: literaeque prolatae; etadditum etiam indicio, quod celabatur, et alios specietransfugarum Numidas vagari in castris Romanis. Ili 10supra septuaginta comprehensi, et cum transfugis novismulcati virgis, manibusque praecisis, Capuam rediguntur.Conspectum tam triste supplicium fregit animos Cam-panorum.

XIII. Concursus ad curiam populi factus coegit Le-sium senatum vocare: et primoribus, qui jam diu publicisconsiliis aberant, propalam minabantur, nisi venirent insenatum, circa domos eorum ituros se, et in publicumomnes vi extracturos esse. Is timor frequentem senatum 2magistratui praebuit. Ibi quum ceteri de legatis mittendisad imperatores Romanos agerent, Vibius Virrius , qui de-fectionis ab Romanis auctor fuerat, interrogatus senten-tiam, negat, eos, qui de legatis et de pace ac deditione lo-quantur , meminisse, nec quid facturi fuerint, si Romanosin potestate habuissent-, nec quid ipsis patiendum sit. Quid? 3vos, inquit, eam deditionem fore censetis, qua quondam, ut.adversus Samnites auxilium impetraremus, nos nostraqueomnia Romanis dedidimus ? Jam e memoria excessit, quo tem-pore, et in qua fortuna a populo Romano de fecerimus^, jam,quemadmodum in defectione praesidium, quod poterat emitti,per cruciatum et ad contumeliam necarimus ? quoties in ob- 4sidentes, quam inimice eruperimus, castra oppugnarimus ?Hannibalem vocaverimus ad opprimendos eos‘{ hoc quod re-centissimum est, ad oppugnandam Romam hinc eum miseri-mus ? Age contra, quae illi infeste in nos fecerint, repe-tite-. ut ex eo, quid speretis, habeatis. Quum hostis alieni- 5gena in Italia esset, et Hannibal hostis, et cuncta bello ar-derent, omissis omnibus, omisso ipso Hannibale, ambo con-sules et duo consulares exercitus ad Capuam oppugnandammiserunt. Alterum annum circumvallatos inclusosque nosfame macerant., et ipsi nobiscum ultima pericula ac gravis-simos labores perpessi, circa vallum ac fossas saepe truci-dati, et prope ad extremum castris exuti. Sed omitto haec. 6Fetus atque usitata res est, in oppugnanda hostium urbe