326

T. Livii Lib. XX FI. Cap. 18. 19.

sed loquendo plura scribendoque dedita opera, quae inrem non essent, die consumpto, in posterum dilatum est.

6 Addita insequens nox spatium dedit et alios emittendi:nec postero die res finem invenit. Ita aliquot dies discep-tando palam de legibus, noctesque emittendis clam e ca-stris Carthaginiensibus, absumptae: et, postquam majorpars emissa exercitus erat, jam ne iis quidem, quae ultrodicta erant, stabatur: minusque ac rninus (cum timore si-

7 mul fide decrescente) conveniebat. Jam ferme pedestresomnes copiae evaserant e saltu, quum prima luce densanebula saltum omnem camposque circa intexit. Quod ubisensit Hasdrubal, mittit ad Neronem, qui in posterumdiem colloquium differret; illum diem religiosum Cartha-giniensibus ad agendum quicquam rei seriae esse. Ne

g tum quidem suspecta fraus. Ouum data esset venia ejusdiei, extemplo Hasdrubal, cum equitatu elephantisque ca-stris egressus, sine ullo tumultu in tutum evasit. Horaferme quarta dispulsa sole nebula aperuit diem, vacnaquehostium castra conspexerunt Romani. Tum demum Clau-dius, Punicam fraudem agnoscens, ut se dolo captum sen-sit, proficiscentem institit sequi, paratus confligere acie:sed hostis detrectabat pugnam; levia tamen proelia interextremum Punicum agmen praecursoresque Romanorumfiebant.

XVIII. Inter haec Hispaniae populi, nec qui postcladem acceptam defecerant, redibant ad Romanos, neculli novi deficiebant. Et Romae senatui populoque, postreceptam Capuam, non Italiae jam major, quam Hispaniae,cura erat: et exercitum augeri, et imperatorem mitti pla-

2 cebat. Nec tamen, quem mitterent, satis constabat, quamillud, ubi duo summi imperatores intra dies triginta ceci-dissent, qui in locum duorum succederet, extraordinariacura deligendum esse. Quum alii alium nominarent, po-stremum eo decursum est, ut populus proconsuli creandoin Hispaniam comitia haberet: diemque comitiis consules

3 edixerunt. Primo exspectaverant, ut, qui se tanto imperiodignos crederent, nomina profiterentur. Quae ut destitutaexspectatio est, redintegratus luctus acceptae cladis, desi-

4 deriumque imperatorum amissorum. Maesta itaque civitas,prope inops consilii, comitiorum die tamen in campumdescendit; atque in magistratus versi circumspectant oraprincipum, aliorum alios intuentium, fremuntque, adeoperditas res desperatumque de republica esse, ut nemoaudeat in Hispaniam imperium accipere; quum subito P.Cornelius, Publii, qui in Hispania ceciderat, filius, quatuoret viginti ferme annos natus, professus se petere, in su-

5periore, unde conspici posset, loco constitit. In quempostquam omnium ora conversa sunt, clamore ac favoreominati extemplo sunt felix faustumque imperium. Jussi