A. U. C. 541. A. C. 21 3 .

225

praesens utilitas vicit. Nam propter agrum, quem omnifertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse,urbs servata est, ut esset aliqua aratorum sedes. Urbifrequentandae multitudo incolarum libertinorumque et in-stitorum opificumque retenta: ager omnis et tecta publicapopuli Romani facta. Ceterum habitari tantum, tanquam 6urbem, Capuam, frequentarique placuit: corpus nullumcivitatis, nec senatus, nec plebis concilium, nec magistra-tus esse: sine consilio publico, sine imperio multitudinem,nullius rei inter se sociam, ad consensum inhabilem fore:praefectum ad jura reddenda ab Roma quotannis missu-ros. Ita ad Capuam res compositae, consilio ab omniparte laudabili. Severe et celeriter in maxime noxios 7animadversum: multitudo civium dissipata in nullam

spem reditus: non saevitum incendiis ruinisque in tectainnoxia murosque: et cum emolumento quaesita etiamapud socios lenitatis species, incolumitate urbis nobilissi-mae opulentissimaeque, cujus ruinis omnis Campania, om-nes, qui Campaniam circa accolunt, populi ingemuissent:confessio expressa hosti, quanta vis in Romanis ad expe-tendas poenas ab infidelibus sociis, et quam nihil in Han-nibale auxilii ad receptos in fidem tuendos esset.

XVII. Romani Patres, perfuncti, quod ad Capuamattinebat, cura, C. Neroni ex iis duabus legionibus, quasad Capuam habuerat, sex millia peditum, et trecentos equi-tes , quos ipse legisset, et socium Latini nominis peditumnumerum parem , et octingentos equites decernunt. Eum 2exercitum Puteolis in naves impositum Nero in Hispaniamtransportavit. Quum Tarraconem navibus venisset, expo-sitisque ibi copiis, et navibus subductis, socios quoque na-vales multitudinis augendae causa armasset; profectus adIberum flumen, exercitum ab T. Fontejo et L. Marcioaccepit. Inde pergit ad hostes ire. Hasdrubal Ha- 3milcaris ad Lapides atros castra habebat in Ausetanis.

Is locus est inter oppida Uliturgin et Mentissam. Hujussaltus fauces Nero occupavit. Hasdrubal, ne in arto resesset, caduceatorem misit, qui promitteret, si inde missusforet, se omnem exercitum ex Hispania deportaturum.Ouam rem quum laeto animo Romanus accepisset, diem 4posterum Hasdrubal colloquio petivit, ut Romani legesconscriberent de tradendis arcibus urbium, dieque statu-enda, ad quam praesidia deducerentur, suaque omnia sinefraude Poeni deportarent. Quod ubi impetravit, extemploprimis tenebris, atque inde tota nocte, quod gravissimumexercitus erat, Hasdrubal, quacunque posset, evadere esaltu jussit. Data sedulo opera est, ne multi ea nocte 5exirent, ut ipsa paucitas, quum ad hostem silentio fallen-dum aptior, tum ad evadendum per artas semitas ac diffi-ciles esset. Ventum insequenti die ad colloquium est:

Livius P. II. P