m

A. V . C. 543. A. C. 211-

dam captivorumque, absumpsisset; Edesco ad eum, clarusinter duces Hispanos, venit. Erant conjjux liberigne ejusapud Romanos. Sed praeter eam causam etiam velut for- 2tuita inclinatio animorum, quae Hispaniam omnem aver-terat ad Romanum a Punico imperio, traxit eum. Eademcausa Indibili Mandonioque fuit, haud dubie omnis Hispa-niae principibus, cum omni popularium manu, relictoHasdrubale, secedendi in imminentes castris ejus tumulos,unde per continentia juga tutus receptus ad Romanos es-set. Hasdrubal, quum hostium res tantis augescere in- 3crementis cerneret, suas imminui, ac fore, ut, nisi auden-do aliquid moveret, qua coepissent, fluerent, dimicarequam primum statuit. Scipio avidior etiam certaminiserat, quum a spe, quam successus rerum augebat, luinquod prius, quam jungerentur hostium exercitus, cum unodimicare duce exercituque, quam simul cum universis,malebat. Ceterum, etiam si cum pluribus pariter dimi- 4candum foret, arte quadam copias auxerat. Nam quumvideret, nullum esse navium usum, quia vacua omnisHispaniae ora classibus Punicis erat, subductis navibusTarracone, navales socios terrestribus copiis addidit. Etarmorum affatim erat captorum Carthagine, et quae postcaptam eam fecerat, tanto opificum numero incluso. Cum 5iis copiis Scipio, veris principio ab Tarracone egressus,(jam enim et Laelius redierat ab Roma, sine quo nihilmajoris rei motum volebat) ducere ad hostem pergit. Peromnia pacata eunti, ut cujusque populi fines transiret,prosequentibus excipientibusque sociis, Indibilis et Man-donius cum suis copiis occurrerunt. Indibilis pro utro- 6que locutus, haudquaquam ut barbarus stolide incauteque,sed p/jtius cum verecunda gravitate: propiorque excusantitransitionem ut necessariam, quam glorianti eam velutprimam occasionem raptam. Scire enim se, transfugaenomen exsecrabile veteribus sociis, novis suspectum esse .Neque eum se reprehendere morem hominum , si tamen an-ceps odium causa , non nomen, faciat. Merita inde sua in ^duces Carthaginienses commemoravit, avaritiam contraeorum, superbiamque, et omnis generis injurias in se at-que populares. Itaque corpus duntaxat suum ad id tempusapud eos fuisse : animum jam pridem ibi esse, ubi jus acfas crederent coli. Ad deos quoque confugere supplices ,qui nequeant hominum vim atque injurias pati. Se id Sci-pionem orare, ut transitio sibi nec fraudi apud eum , nechonori sit. Quales ex hac die experiundo cognorit, perindeoperae eorum pretium faceret. Ita prorsus respondet fac- 8turum Romanus: nec pro-transfugis habiturum, qni nonduxerint societatem ratam, ubi nec divinii quicquam, nechumani sanctum esset. Productae deinde in conspectumiis conjuges liberique lacrimantibus gaudio redduntur,Livius P, II. S