528

T. Livii Lib. XXVUI. Cap. 28. 29.

statim ante oculos vestros morerer; nec me vita juvaret, in-visa civibus et militibus meis) sed multitudo omnis, sicutnatura maris, per se immobilis est, venti et aurae cient ;ita aut tranquillum, aut procellae in vobis sunt: et causaatque origo omnis furoris penes auctores est; vos contagione

6 insanistis. Qui mihi ne hodie quidem scire videmini, quoamentiae progressi sitis , quid facinoris in me, quid in pa-triam parentesque ac liberos vestros, quid in deos, sacra-menti testes, quid adversus auspicia, sub quibus militatis,quid adversus morem militiae disciplinamque majorum, quidadversus summi imperii majestatem ausi sitis. De me ipso

7 taceo. Temere potius, quam avide, credideritis. Deniqueego sim, cujus imperii taedere exercitum minime mirandumsit. Patria quid de vobis meruerat, quam cum Mandonioet Indibili consociando consilia prodebatis ? Quid populusRomanus, quum imperium, ablatum ab tribunis suffragiopopuli creatis, ad homines privatos detulistis ? quum, eo ipsonon contenti, si pro tribunis illos haberetis, fasces impera-toris vestri ad eos, quibus servus, cui imperarent, nunquam

8 fuerat, Romanus exercitus detulistis. In praetorio tetende-runt Albius et Atrius: classicum apud eos cecinit : signumab iis petitum est : sederunt in tribunali P. Scipionis: lictorapparuit: summoto incesserunt : fasces cum securibus prae-lati sunt. Lapides pluere, et fulmina jaci de coelo, et in-suetos fetus animalia edere, vos portenta esse putatis: hocest portentum, quod nullis hostiis, nullis supplicationibus,sine sanguine eorum, qui tantum facinus ausi sunt, expiaripossit.

XXVIII. Atque ego (quatiquam nullum scelus rationemhabet) tamen , ut in re nefaria, quae mens, quod consiliumvestrum fuerit, scire velim. Rhegium quondam in praesi-dium missa legio, interfectis per scelus principibus civitatis,

3 urbem opulentam per decem annos tenuit. Propter quod fa-cinus tota legio, millia hominum quatuor, in foro Romaesecuri percussi sunt. Sed illi primum, non Atrium Umbrumsemilixam, nominis etiam abominandi ducem, sed DeciumJubellium tribunum militum secuti sunt; nec cum Pyrrho,nec cum Samnitibus aut Lucanis, hostibus populi Romani,se conjunxerunt. Vos cum Mandonio et Indibili consilia

3 communicastis, et arma consociaturi fuistis. Illi, sicut Cam-pani Capuam, Tuscis veteribus cultoribus ademptam, Ma-mertini in Sicilia Messanam , sic Rhegium habituri perpe-tuam sedem erant : nec populum Romanum, nec socios po-puli Romani ultro lacessituri bello. Sucronemne vos domi-cilium habituri eratis ? ubi si vos decedens confecta provin-cia imperator relinquerem, deum hominumque fidem implo-rare debebatis, quod non rediretis ad conjuges liberosque

4 vestros. Sed horum quoque memoriam, sicut patriae mei-que, ejeceritis ex animis vestris. Viam consilii scelerati,