329

A. U. C. 546. A. C. ao8.

sed non ad ultimum dementis , exsequi volo. Mene vivo, etcetero incolumi exercitu, cum quo ego die uno Carthaginemcepi, cum quo quatuor imperatores, quatuor exercitus Car-thaginiensium fudi, fugavi, Hispania expuli, vos octo milliahominum, minoris certe omnes pretii, quam Albius et Atriussunt, quibus vos subjecistis, Hispaniam provinciam populoRomano erepturi eratis? Amolior et amoveo nomen meum. 5Nihil ultra facile creditam mortem meam a vobis violatussim. Quid ? si ego morerer, mecum exspiratura respubli-ca, mecum casurum imperium populi Romani erat% neistuc Jupiter optimus maximus sirit, urbem, auspicato diisauctoribus in aeternum conditam, fragili huic et mortalicorpori aequalem esse. Flaminio, Paullo, Graccho, Postumio 6Albino, M. Marcello, T. Quinctio Crispino, Cn. Fulvio,Scipionibus meis, tot tam praeclaris imperatoribus uno belloabsumptis, superstes est populus Romanus, eritque, millealiis nunc ferro, nunc morbo morientibus, meo unius funereelata populi Romani esset respublica ? Vos ipsi hic in His- 7pania, patre et patruo meo, duobus imperatoribus, inter-fectis, Septimum Marcium ducem vobis adversus exsultan-tes recenti victoria Poenos delegistis. Et sic loquor, tan-quam sine duce Hispaniae futurae fuerint. M. Silanus, eo-dem jure, eodem imperio mecum in provinciam missus, L.Scipio frater meus, et C. Laelius, legati, vindices majesta-tis imperii deessent% Utrum exercitus exercitui, an duces gducibus, an dignitas, an causa comparari poterat ? quibussi omnibus superiores essetis, arma cum Poenis contra pa-triam, contra cives vestros ferretis^ Africam Italiae, Car-thaginem urbi Romanae imperare velletis ? Quam ob noxampatriae ?

XXIX. Coriolanum quondam damnatio injusta, mise-rum et indignum exsilium, ut iret ad oppugnandam patri-am , impulit : revocavit tamen a publico parricidio privatapietas. Vos qui dolor, quae ira incitavit? Stipendiumne 2diebus paucis imperatore aegro serius numeratum satisdigna causa fuit, cur patriae indiceretis bellum? cur adIlergetes descisceretis a populo Romano ? cur nihil divina-rum humanarumve rerum inviolatum vobis esset? Insanistisprofecto, milites', nec major in corpus meum vis morbi,quam in vestras mentes, invasit. Horret animus referre, 3quid crediderint homines, quid speraverint, quid optaverint.Auferat omnia irrita oblivio, si potest: si non, utcunquesilentium tegat. Non negaverim, tristem atrocemque vobisvisam orationem meam; quanto creditis facta vestra atro-ciora esse, quam dicta mea% et me ea, quae fecistis, patiaequum censetis : vos ne dici quidem omnia aequo animoferretis ? Sed ne ea quidem ipsa ultra exprobrabuntur.Utinam tam facile vos obliviscamini eorum, quam ego obii- 4viscor. Itaque, quod ad vos universos attinet, si erroris