A . U . C . 549. A . C . 205.

593

vultu excepisset, et egregiis laudibns frequenti praetoriocelebrasset, abductum in secretum Masinissam sic alloqui-tur. Aliqua te existimo, Masinissa, intuentem in me bona, 3et principio in. Hispania ad jungendam mecum amicitiamvenisse, et postea in Africa te ipsum spesque omnes tuas infidem meam commisisse. Atqui nulla earum virtus est,propter quas appetendus tibi visus sim, qua ego aeque, at-que temperantia et continentia libidinum, gloriatus juerim.Hanc te quoque ad ceteras tuas eximias virtutes, Masinissa,adjecisse velim. Non est, non (mihi crede) tantum ab ho- 4stibus armatis aetati nostrae periculum, quantum ab cir-cumfusis undique voluptatibus. Qui eas sua temperantiafrenavit ac domuit, multo majus decus majoremque victo-riam sibi peperit, quam nos Syphace victo habemus. Quae,me absente, strenue ac fortiter fecisti, libenter et comme-moravi, et memini. Cetera te ipsum reputare tecum, quam,me dicente, erubescere malo. Syphax populi Romani auspi-ciis victus captusque est. Itaque ipse, conjux, regnum, ager, 5oppida, homines, qui incolunt, quicquicl denique Syphacisfuit, praeda popubi Romani est ; et regem conjugemqueejus, etiamsi non civis Carthaginiensis esset , etiamsi nonpatrem ejus imperatorem hostium videremus, Romam opmr-teret mitti, ac senatus populique Romani de ea judiciumatque arbitrium esse, quae regem nobis socium alienasse,atque in arma egisse praecipitem dicatur. Vince animum.Cave deformes multa bona uno vitio, et tot meritorum gra-tiam majore culpa, quam causa culpae est, corrumpas.

XV. Masinissae haec audienti non rubor solum suf-fusus, sed lacrimae etiam obortae: et, quum se quidem inpotestate futurum imperatoris dixisset, orassetque eum, ut,quantum res sineret, fidei suae temere obstrictae consuleret;promisisse enim, sese in nullius potestatem eam traditurum,ex praetorio in tabernaculum suum confusus concessit.Ibi, arbitris remotis, quum crebro suspiritu et gemitu, 2quod facile ab circumstantibus tabernaculum exaudiri pos-set, aliquantum temporis consumpsisset; ingenti ad po-stremum edito gemitu, fidum e servis vocat, 6ub cujuscustodia regio more ad incerta fortunae venenum erat, etmixtum in poculo ferre ad Sophonisbam jubet, ac simulnunciare, Masinissam libenter primam ei fidem praestalu-rum fuisse, quam vir uxori debuerit. Quoniam arbitrium 3ejus, qui possint, adimant, secundam fidem praestare, neviva in potestatem Romanorum veniat. Memor patris impe-ratoris, patriaeque, et duorum regum, quibus nupta fuisset,sibi ipsa consuleret. Hunc nuneium ac simul venenum fe-rens minister quum ad Sophonisbam venisset, Accipio, in-quit, nuptiale munus ; neque ingratum, si nihil majus viruxori praestare potuit. Hoc tamen nuncia, melius me mo-rituram fuisse, si non in funere meo nupsissem. Non lo- 4