438

T. Livii Lib. XXXI, Cap. 30, 31.

5 indicitur concilium. Praetor Romanus conventus agit : eoimperio evocati conveniunt: excelso in suggestu superbajura reddentem, stipatum lictoribus vident : virgae tergo,secures cervicibus imminent: et quotannis alium atque aliumdominum sortiuntur. Nec id mirari debent, aut possunt,quum Italiae urbes Rhegium, Tarentum, Capuam, ne finiti-mas nominem, quarum ruinis crevit urbs Romana, ejusdem

6 subjectas videant imperio. Capua quidem, sepulcrum acmonumentum Campani populi, elato et extorri ejecto ipsopopulo, super est-, urbs trunca, sine senatu, sine plebe, sinemagistratibus, prodigium ; relicta crudelius habitanda, quamsi deleta foret. Furor est, si alienigenae homines, plus lin-gua et moribus et legibus, quam maris terrarumque spatio,discreti, haec tenuerint, sperare, quicquam eodem statu man-

7 surum. Philippi regnum officere aliquid videtur libertativestrae: qui, quum merito vestro vobis infestus esset, et ni-Ipil a vobis ultra, quam pacem, petiit, fidemque hodie pacispactae desiderat. Assuefacite his terris legiones externas, etjugum accipite. Sero ac nequicquarn, quum dominum Ro-manum habebitis, socium Philippum quaeretis. Aetolos,Acarnanas, Macedonas, ejusdem linguae homines, leves adtempus ortae causae disjungunt conjunguntque: cum alieni-genis , cum barbaris aeternum omnibus Graecis bellum est,

8 eritque. Natura enim, quae perpetua est, non mutabilibusin diem causis, hostes sunt. Sed, unde coepit oratio mea,ibi desinet. Hoc eodem loco iidem homines de ejusdem Phi-lippi pace triennio ante decrevistis, iisdem improbantibuseam pacem Romanis, qui nunc pactam et compositam tur-bare volunt. In qua consultatione nihil fortuna mutavit,cur vos mutetis, non video.

XXX. Secundum Macedonas, ipsis Romanis ita con-cedentibus jubentibusque, Athenienses, qui foeda passi ju-stius in crudelitatem saevitiamque regis invehi poterant,introducti sunt. Deploraverunt vastationem populationem-

2 que miserabilem agrorum. Neque id se queri, quod hostiliaab hoste passi forent: esse enim quaedam belli jura; quaeut facere, ita pati sit fas . Sata exuri, dirui tecta, praedashominum pecorumque agi, misera magis, quam indigna, pa-

3 tienti esse. Verum enim vero id se queri, quod is, qui Ro-manos alienigenas et barbaros vocet, adeo omnia simul di-vina humanaque jura polluerit, ut priore populatione cuminfernis diis, secunda cum superis bellum nefarium gesse-rit : omnia sepulcra monumentaque diruta esse in finibussuis, omnium nudatos manes, nullius ossa terra tegi: delu-bra sibi fuisse, quae quondam pagatim habitantes in parvisillis castellis vicisque consecrata, ne in unam urbem quidem

4 contributi majores sui deserta reliquerint. Circa ea omniatempla Philippum infestos circumtulisse ignes: semiusta ettruncata simulacra deum inter prostratos jacere postes tem-