3i8

T. Livii Lib. XL 1 I. Cap. 22—25.

5 triumphavit. Rogationem Marciam de Liguribus magn°consensu plebes scivit jnssitque. Ex eo plebiscito C. Li-cinius praptor consuluit senatum, quem quaerere ea ro-gatione vellet. Patres ipsum eum quaerere jusserunt.

XXII. Tum demum consules in provinciam profectisunt, exercitumque a M. Popillio acceperunt. Neque ta-men M, Popillius reverti Romam audebat, ne causamdiceret, adverso senatu, infestiore populo, apud praeto-rem, qui de quaestione in se posita senatum consuluisse**

2 Huic detrectationi ejus tribuni plebis, alterius rogationisdenunciatione, occurrerunt: ut, si non ante Idus Novem-bres in urbem Romam introisset, de absente eo C. Lici-nius statueret ac judicaret. Hoc tractus vinculo quum

3 redisset, ingenti cum inviSia in sunatum venit. Ibi qtfti 111laceratus jurgiis multorum esset, senatusconsultum factumest, ut, qui Ligurttm post O. Fulvium, L. Manlium con-sules hostes non fuissent, ut eos C. Licinius, Cn, Sic»-nius praetores in libertatem restituendos curarent, agrum-que iis trans Padum consul C. Popillius daret. Mult®millia hominum hoc senatusconsulto restituta in liberta-

4 tem , transductisque Padum ager est assignatus. M. P°'pillius rogatione Marcia bis apud C. Licinium causam di-xit: tertio praetor, gratia consulis absentis et Popilii 3 ®familiae precibus victus, Idibus-Martiis adesse reum jn s 'sit, quo die novi magistratus inituri erant honorem; nediceret jus, qui privatus futurus esset. Ita rogatio deLiguribus arte fallaci elusa est.

XXIII. Legati Carthaginienses eo tempore Rom® eerant, et Gnlussa filius Masinissae: inter eos mago aecontentiones in senatu fuere. Carthaginienses quereba?'tur, praeter agrum, de quo ante legati ab Roma, qui j nre praesenti cognoscerent, missi essent, amplius septuagin-ta oppida castellaque agri Carthaginiensis biennio proxim°

2 Masinissam vi atque armis possedisse. Id illi, cui ni' 11 ;pensi sit, facile esse . Carthaginienses foedere illigatos si-lere. Prohiberi enim extra fines efferre arma. QuanquU rrlsciant , in suis finibus, si inde Numidas pellerent, se g e 'sturos bellum ; illo haud ambiguo capite foederis deterrerhquo diserte vetentur cum sociis populi Romani bellum g e 'rere. Sed jam ultra superbiam crudelitatemque et avari -

3 tiam ejus non pati posse Carthaginienses. Missos esse, P ulorarent senatum, ut trium harum rerum unam ab se i^P 6 -,trari sinerent : ut vel ex aequo apud socium populum, P ucujusque esset, disceptarent: vel permitterent Carthagim ensibus, ut adversus injusta arma pio justoque se tutarentbello: vel ad extremum, si gratia plus,'quam veritas, apu ^eos valeret, semel statuerent, quid donatum ex alieno ™

4 sinissae vellent. Modestius certe daturos eos, et scitur ?

quid dedissent: ipsum nullum, praeterquam suae

libidinis