Lib. 3 6.cap.ii.
Pl.lib. Z6.' tap.9,
1
i
Nel 7 -cap.39.
iiz LibroIII. C ap.IL _
stsco posto nel Circo Vaticano , da lui co-
minciato , e ridotto ä fine da Nerone, ehe1 ’cresse in onorc cEAugusto, e di Tiberio suoiAntecessori , e Parenti. Secondo Plinio , füvno di quelli, ehe Noncoreo alzo nella Cit-ra d’ Eliopoli. Publio Vittore dice, ehe que-sto fosse inferiore a quello , ehe Costantinocondusse in Roma per arricchire maggiormen-te il Circo Massimo. Egli n’astegna Paltez-za dal proprio fusto, palmi 148. etestifica pa-rimente Plinio, ehe il maggior di questi Obe-lifchi fosse eretto nel Circo Massimo , e ehefosse stato fatto dal Re Ramires; ma e rima-sto illefo 5 & assatto intiero il solo ObeliscoVaticano*
Doppo la prima rouina, ehe ebbero gEObelifchi da Cambise, nc fu risarcito, & addriz-zato vno da Tolomeo Filadclfo, nella Cittad’Alessandria 5 auanti il Tempio dedicato adArsinoe sua Moglie , mosso dal grand’ amor,ehe le portaua. I Romani li collocarono den-tro li Circi , forfe per ornamento , 6 puroperche erano dedicati al Sole ; solamentopero 1 ’Obelisco di Campo Marzio semina diGnomone, 6 Stilo per denotar Phore, & eraTObelisco di n 6* Piedi d’altezza, come dicePlinio, c fece Augusto trasportarlo a Romada Hieropoli Citta d’Egitto. Ei qui eft inCampo Martio , Diuus Augustus addidit mirabi-lem vfum ad deprehendendas Solis vmbras , die-rumque , ac noclinm magnitudines , strato lapidead Obelisci magnitudine , cui par fieret vmbra .Rome confeBo die-> sexta hora , paulatimque perregulas , qu<e sunt ex <zre incluß , fingulis diebusdecresceret , Are. Coi progresso de’ tempi nefu-rono condotti in Roma molti altri assai gran-di; sra li quali, secondo, ehe Publio Vitto-re chiaramente ci palesa , ne furono 24. pic-cioli , ehe nobilitauano gl' Edifizij priuati,come Giardini, Cortili, &c.
Stettero gPObelischi in piedi dalla cadutadelllmperio di Costantino, sino, ehe Roma,,Eü trauagliata la terza volta da'Goti ; ma en-trati questi nella Citta , sotto il Re Totila_;,furono da loro barbaramente gettati a terra,& accio non restassero intieri, posero trauer-salmente delle Traui in terra, accioche caden-do sopra queste gPObelischi si spezzassero piufacilmente.
Molti di questi per esser maggiori degl’al-tri, non poteuano mouersi con le funi, perfarli cadere; onde circonuallauano i loropo-samenti conquantita di legna; accio restandoessi abbrugiati, ne seguisse la rouina» comosegui di quello, chefii eretto nel Circo Mas-simo : ehe presentemente sta collocato nelloPiazza di S.Gio:Laterano; il Piede dei quale,perche resto consumato dalle flamme, fiitaf-fellato in diuersi luoghi.
Solo E Obelisco Vaticano ebbe la fortunadi restare in piedi, senza essere osseso , comei s’intende da Paolo Orosio , perche nel fac-
Lib. III. Caput II.
puit, quarum alteram Caius Caligula im.Vaticanum Circum ab ipso quidem inchoa-tum , a Nerone vero postea integfatum sa-tegit exportandam, ac Augusti, Tyberij-que sanguine sibi affinium memorias conse-crauit. Plinius tandem earum alteram asse-rit Eliopoli ab Honorio exaltatam, indequePublius Victor Obeliscum a ConstantinoRomam, decorando Circo transmissum, te-statur longe nobiliorem, scapo ad iq.8.pal-mos assurgente, cuisussragatur Plinius,dumharum maximam Pyramidem in Circo aitcollocatam, Ramirij Regis constructam,munificentia; Vaticano etiam Obelisco pror-sus integro permanente.
Post primo illatum a Cambyse Pyrami-dibus detrimentum, Ptolemaeus Philadel-phus, vt inquit Plinius, Arsinoem coniu-gemsummo amore deperiens, earum alte-ram diligenter instauratam , Alexandriae,prope dicatum cidemFanumexcitauit, aliasin'Circis posuerunt Romani forsan ad or-namentum, seu quia Soli erant dicati. SoloCampi Martij Obelisco tanquam Gnomo-ne vtebantur qui horas exhiberet n6. pe-des eius aequabat proceritas, inquit Plinius,atque Augustus eundem Hieropoli ^EgyptiVrbe Romam curauit transuehendum. Eiqui efi in Campo Martio Di mus Augusus addi-dit mirabilem vsum , ad deprehendendas Solisvmbras , dierumque, ac noEiium magnitudines,firato lapide ad Obelisci magnitudinem , cui parfieret vmbra 7\pme confeElo die, sexta hora-, pau-latimque per regulas qu& sunt ex are, incluse,fingulis diebus decresceret , (efic. Pluribus de-mum temporis progressu alsioribus Ro-mam traductis: harum 24. minus procerispriuatas Ades, Hortos, aliaque memorantcohonestasse.
Perstitere Obelisci ex quo Constantinicecidit Imperium, donec Romam tertiumGoti habuere infestam; at ipsi, Totila Rege,Vrbemingressi,easonmes deturbarunt, acnevllus Goticameuaderctsaeuitiem, trans-uersas admouere Trabes, in quas impingen-tes summo impetu disiecta: Pyramides faci-lius confringerentur • Quin etiam cum plu-res nequirent funibus dimoueri, lignis cir-cum stereobatas accensis, lapsum, ruinam-que promonebant, quod fatum incessit Cir-ci Maximi. Obeliscum, tum in S.Ioannis
Lib. z6.cap.ii.
Lib. 36.cap.Q.
cheg
Late-