Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
115
JPEG-Download
 

I

Lib. III. Caput III.

Lib. i.c.l.

iemergat. Illud oritur non tantum ex col-'lapsis fabricarum ruinis, verum & ex sor-dibus Tyberis, Vrbcmsepius exundantis,aucto facibus alueo, vt ex aquarum colli-gitur altitudine > quse antiquitus Pilarunx,solum attingebant Basim » & iam tanto-pere superant, vt vix Arcuum a Pontifici-bus instauratorum excelsiores emineant In-cumbae. Quae Vrbemolim, eadem & Si-tuum Vaticanorum antea humiliorum pla-nitiem exaltarunt, vt deuectus ab EquiteDominico Fontana exhibet Obeliscus, pri-mum Cccsari, dein CruciSanctifsimse con-secratus, cuius tota pars Leonibus subiectaprorsus latebat vnd cum marmoreo plin-tho, Neroniani Circi, Spinaeue altitudi-nem designante.

Bofsius hanc comprobat veritatem de_.Roma subterranea ; cum ipse in fundamentis recentis Fani excauandis, varia Genti-lium monumenta, aggesta humo occulta^,quondam vero eminentia, prodisse asseueFol. rz. rct. Idem Eques Fontana de excitandis Obe-liscis,SixtoV.Pontifice, marmoream Stylo-batis priorem Stereobatam cum suprema.,Telluris planitie aequabiliter proceruxrL,,arenaque, vbi Ludialia Curriculorum spectacula committebat Nero,paulo admodumdemissiorem, ad imam solum aquae super-ficiem, facto elatiore Tyberis alueo , perti-nuisse commemorauit. Quod eundem Ar-chitectum validioribus publicis mobilioremhumum firmare coegit, vt solidum Obeliscisubstrueret fundamentum. Idem propte-rea a primo gradu illum ambiente ad imumaquae, vbi reperta fuit excelsior veteris Cir-ci vestigijslibella, triplex Soli genus, areno.fum videlicet e iugis effusum, labilem e rui-

nis , cretamque frequentifsimis Fluuij elu-uionibus illatam peruasit. Ex quibus pute-mus ambigere neminem Agros Vaticanospraesentem in substructionibus altitudinemnon obtinuisse, verum easdem ob causas tan-dem euasisse altiores, cum in hac Vrbe fun-damentorum confinia aquarum libellam^soleant adaequare. Propter igitur maioremhorum Situum elationem, occultas aediumVaticanarum substructiones hoc in Para-grapho dclineatas, atque ex ipso Equite Do-minico Fontana Auctore percelebri erutaseuulgare suscepimus.

| Libro III. Cap.III. i iy

gli Edifizi;, ma anche dalle grosse materie in-trodotte dal Teuere , ehe inondaua speise voltela Citta. Ora trouasi accresciuto il suo letto,come si riconofce dalla superficie delle suoaeque, ehe arriuauano, in tempo degli antichiImperatori - solo a piedi de' Piloni, & oggi sivedono quelli talmente sommersi, e nafeosti,ehe solamente se ne scorgono 1'imposte de gliArconirisarciti, eriedificati da’Sommi Poate-fici.

Per le medesime, & altre causc, per le qualifegui quelFaccrescimcnto della Citta, e dei Te-uere, si sono rialzati ancora i Siti Vaticani, ehefurono anticamente piü bassi, come chiaramen-te si vede nel trasporto, ehe il Caualicre Do-menico Fontana fece delFObelisco dedicato aCesarc, & oggi alia Santiflima Croce; mentretutto quello , ehe presentemente si vede da*Leoni in giu , staua prima sepolto, coi restantedei Zoccolo di marmo, ehe destinaua il Pianodei Circo di Nerone, e della Spina.

Viene confermata questa verita dal Bossionella sua Roma sotterranea, dicendo ehe nel ca-uareifondamenti dei Tempio nuouo, si trouaf-sero molti Sepolcri de'Gentili , coperti da gliaccresciuti Terreni, ehe ne’loro tempi eranoesposti alia publica vista nel Pontificato di Si-sto V. Riferifce il medesimo Fontana nel suo li-bro dell’Erezioni delle Guglie, ehe il primoZoccolo di marmo sotto il Piedestallo, ehe pernecessita era il Piano della Terra, e poco sottoquello dell’arena , luogo delle Corse, & altriGiuochi, ehe Nerone cssercitaua, era copcrto,sotto ilpelo dell’acqua, a causa dei Teueroinalzato . Onde, stante l’accresciuto , e mal so -do Terreno, fu necessitato il medesimo Fontanainoltrarsi, con vigorose passonate sotto 1’acqua,arriuando al duro antico, per assodare il lettoal fondamento della Guglia. Egli, prima dalloScalino, ehe circuiscc la medesima', sino al pelodell’acqua: doue si trotiö illiuellb, ehe som-mergeil Piano dell’antico Circo, trapasso, operforo le tre specie di Terreno, c ioc Tarcnosoapportato ui da'Colli, il labile dalle rouine, ela creta dalle numerose inondazioni dei Teue-re . Da queste cose ragioncuolmente s’inferi-sce nonessere i Terreni de’Campi Vaticani ver-ging in quell’altezza attinente alie presenti fon-damentazioni: maalterati, & accresciuti per1'accennate cause: effendo prattica commune inquesta Citta, che il confine desondamenti sia illiuello delFacqua.

Dal rialzamento dunque di questi Siti abbiatmo risoluto prendere giustomociuo, cbuona.,congiontura di mostrare, colla presente nostraOpera, le occulte, e perfette operazioni, e so-struzioni dei Tempio Vaticano, deferitto nella(presente Sessione, c fondato sopra tutto quello,che asserisce detto Fontana,accio venghino pa-lesate queste cose occulte.

»

P 2

Diuisio

Lib.i.c.x.

Fogl. LZ.