Lib. IV. Caput IV.
CAPVT IV.
De Fundamentis , & Forticuunu ,in Orbem inflexarum^ornamentis ,
Orticus orbiculares ex qua-druplici Columnarum seriecoalescunt; 6c cum in quali-bet triginta dufe /omnes si-mul 12.8; atque totidem exaltera parte adiectis, vniuersse 2 $ 6 . enume-rantur . Istis in quatuor ordines distributis,tria sinuantur ambulacra , quorumqusevtrimque porrecta, sequalem, medium veroduplo maiorem obtinet latitudinem ; exalijs autem 2.8. Columnis, prominentium^ordines exoriuntur; vbi praecipui exarea^Porticuum aditus patent.
Columnje intequali praeditae sunt densita-te, quX, vt indicat Icon Cap. III. huius Li-bri , ab intima ad extimam augetur se-riem, aucta vero crassitie , merito etiam al-tilis debeant prouehi. Eruditus tamen Ar-chitectus , eadem singulis altitudine impertita, ea ratione fecit crassiores, quo magis acentro remoneantur; Vndecum extima cen-serunt intimis congruant Intercolumnia-,maius oculis pariunt delectamentum ; hoctamen officit, quod ex centro, quo quaelibetcollimant Tetrastylia,interna series reliquasplane spectantis oculo suffuratur. Si veroaliunde quam ex eodem concursu prolpe-xeris,ingratam prorsus,confusamque,cernascongeriem; quod vsu venit, ita circumdu-ctis ornatibus, ex communi centro circumconspectis . Deambulationum ornamentatrifarium ordinem, Basis nempe Tuscum,Scapi Columnarum, Epistylia, Zophori, LcCoronices Ionicum,Capitula veroDoricumimitantur, qure quartam Columnas altitu-dinis partem , Basi tamen, & Capitulo ad-hibitis , affequuntur.
Ambulacra Columnis constituta tegun-tur fornicibus; quorum qui ad latera , irulembi formam incuruati, mediorum verodecuffata altitudo incumbitEpistylio,sequa-litet vtrinque erecto . Illis hypasthra, Ba-
lau- ,
Libro IV. Cap. IV. 187
CAPITOLO IV.
Delii Fondamenti , & obnati deFort ici circolari nelVaticano .
Vattro sono le ssere delle Co-lonne, ehe compongono cir-colarmente questi Portici: cias-cheduna delle quali si comocosta di num. 3 2. di este, cosivnite insieme, ascendono perciascheduna parte al numerodi 128; e con quelle delPaltro fanno in tutto256. Colonne . Distribuite queste in quattrosimili ordini 5 come sopra, formanole tre belleCorsiej le due laterali delle quali sono delPistes-sa larghczza, ma per due volte di vna di questein circa e maggiore quella di mezzo. Vn nu-mero di altre 28. Colonne compone gli ordinide’risalti , doue i Portici anno li principali in-gressi dalla Piazza: ne’ quali 28. Pilastri fannocontracolonne alie quattro sfere di este.
Anno fra di loro inequalitä di groslczza, co-me dimostra il Rame dei Cap. III. dei presentoLibro, ehe dalla prima 5fera interna vanno cre-scendo fern pre piü sino alia quarta , & vltima^cslerna. Ma crescendo di grossezza douereb-bero eifere di maggior altezza,comerichiedonole loro solite dislribuzioni. Con tutto cid Pes-perto Prosestore le destino tutte di vna altezza,per ottenere il Piano degli ornati, ehe sopra ri-sicdono,e destino il proporzionato accrescimen-tosecondo ladistanza dei centro, concorrentia quello ehe porta alii Bracci, per rendere gl’Intercolonnij esterni de’Portici piü corrispon-depti ä gli interni, ehe rende alPocchio grata.,disposizione. Solamente stando lo Spettatoronelpunto, 0 centro dei concorso delle Colon-ne, gli manca la veduta delle tre sfere di Colon-ne , e scorgendosi solo la prima sfera interna; eda essa restando coperte Paltre, non fanno com-parsa alcuna. Onde mouendosi egli da esso punto, riconosce vna confusione nelle dette Colon-ne , essetti soliti partorirsi da gli ornati circolari,ehe acquistano le loro vedute perfette dal cen-tro , e non dalla circonfcrenza.
Sono di tre qualita d’ordini gli ornamenti de*predetti Portici, ciodla Base d’ordine ToscanaIl fuso delle Colonne con suo Architrauc, Fre-gio, e Cornice, Ionico, coi Capitello Dorico ,& e tale Paltezza loro quale e la quarta partodelFaltezza della Colonna, compresoui pero laBase , e detto Capitello, comc si dimostra nellese gu enti delineazioni.
Quest’ordine di Colonne, ehe costituiscono'le sopra nominate ambulazioni, e coperto di
Aa 2.
Vol-