Lib.IV. Caput V.
CAPVT V.
De Ambulacris , eorurruornatibus in AreaVaticana .
Orticus inter, Fanumque_,,duo intercedunt Ambula-cra , aliud ad Templi de-xtram , Alexandri VII. pe-cunijs a ClementeIX. per-fectum 5 per qu& ad aEdes Pontificias, Re-giam Scalam, Fanumque accedunt. Am-bulacrorum solum humiliori Porticuum,planitie paululum clarius assurgit; atque vt.ea Populus queat facilius permeare, exiguagaudent inclinatione,. demissis identidemgradibus adiectis, quibus finitimis Portici-bus addita vtrinque Ianua diuidit ambula-tiones, ac intercludit. Ea teretibus Colum-nis ordinis Corinthij, cum Epistylio, Zo-phoro, & Corona, in fine egregii proiectisinsignita est; alteri nempe SS.Petri, & Pau-li, alteri S.Petri, ac Redemptoris iminenreffigies. Inepta forsan res videatur Ambu-lacrorum planum non aequaliter dilatatum;quia cum solo ad libellam extenso ea po-tuerit excitare Architectus, leuiorem nihi-lominus facilemque concessit diu um , obTempli litum priori Porticuum plano subii,miorem . Propterea aliter ambulacra con-stituerenequiuit; si enim ea, Fanumque-,eandem obtinerent libellam, etiam similiPorticus indiguissent; ad quam tamen illiserogandam, initio tanta euasisset ipsorumsublimitas, vt multifariam longissimorumgraduum seriem, adeoque Suburbiorum ef-stagitassentdemolitionem, qub Peditibus,& Rhedis pateret accessus. Praeterea ex x-quali ambulacrorum Porticum, Templiq;ad libellam planitie, extructa etiam altiusaedificia prospectus ademissent iucundita-tem. Non immerito igitur singularis Ber-nini collaudetur industria, qui ad eas defe-ctus subterfugiendos, Porticus Plated nonita struxit eminentiores. Etenim sinuata.,gradatione paululum elatiorem Rhedis adi-tum mitigante, aequabili solo ad exitus per-,
Libro IV. Cap.V. 195
CAPITOLO V.
De Corridori , & ornamentidi eßi nella Pia&&aVaticana .
Isiedono fra li Porrici, & il Tem-pio due Corridori, vno a manodestra di esso Tempio > termi-nato dopo da Clemente IX.con denari lafciati da Alessan-dro VII. per Ia sua perfezione ;e Faltro alia sinistra fatto da detto Alcssmdro dilauta memoria . Per quelli si passa da’Portici alPalazzo Ponteficio, Scala Regia, & al Tempio.Sono detti Corridori di piano alquanto piii sol-leuato di quello dc’Portici . E per rendere me-no disastrosa Fintroduzione al Popolo in essi, siiloro dato alquanto decliuio con dolci cordona-te; nel principio dellc quali, oue confinano coni Porrici, trouasi per ciascheduna parte vn Por-tone , ehe chiude, e diuide li medefimi Corri-dori , ornato di Colonne isolate, dsordine Co-rindo *consuo Architrauc, Fregio, e Cornicerisaltati con nobile finimento. Sopra vno de*quali sono dipinti li SS.Pietro, e Paolo, e sopraFaltro S.Pietro con il Santifs. Saluatore. Paroimproprio pero il vedere li detti Corridori nonin piano, mentre potendo cosi disporii FArtefi-ce, e fare i loro piani corrilpondenti alia lineaOrizontale dcl Tempio,ln\ volsuto piii tosto da-re ad essi quel decliuio, benche tenue, & agia-to, per non incorrere in maggiore disordino,per causa di essere situato il Tempio in altezza-,maggiore diquella, in cui principiano i Porrici.Non pote percio egli disporre in altro modo idetti Corridoriiperche se fossero caminate quel-le disposizioni d liuello dei Tempio, sarebbostato necessario rendere corrispondenti a dettoliuello anche li Porrici. Quali poi sarebbero sta-ti ne’loro principis d’altczza tale, ehe non altri-mente vi si sarebbe arriuato, ehe con numeroseScale, 6 con grandi Padiglioni dilatanti, choper la loro necessaria grandezza, ciuerebbcrocausata Ia distruzione di qtxei Borghi contigui»per dargli il necessario ingresso alie Carrozze,ePedoni. 1 In oltrc data tale disposizione dc*Pianide ? Corridori, c Porrici a liuello dei Tempio, sa-rebbero stati questiEdisizij pisi eleuati,& aue-rebbero ingombrato in quelle distanzc ilpro-spetto dei Tempio. Onde deue reputarsi cele-bre Finuenzione dei Bcrnino : ehe per sfuggirei denotati difetti, disposeli Porrici cosirigoro-samente eleuati sopra il piano della Piazza; ne*quali con somma facili ta introducendos da_»quegli Padiglioni le Carrozze, si trasmettono inpiano sino alio sbocco di essi, dotie attaccano 1
dueun- I
Bb 2.
Cor-