Lib.V. Caput VI.
Libro V. Cap.VI. 2.69
CAPVT VI.
CAPITOLO VI.
De Pronai Porticu , ac de interieBofastigium inter , FanumqueVaticanum Jldceniano ,eiusque Regulis .
Del Portico , o Pronao , e della Log-gia della Bene dicione frd la->
Facciat a , e T empio V at i -cano , e fue Regole.
Inime licet dubitandum anti-quos Imperatores Romanosmulto fuisse semper Sum-mis Pontificibus opulentio-res, nunquam tamen adeomagnificum, ac mirabile_,construxere .Nidificium, Fani instar Vatica-ni, cuius insignis structura veterum quam-libet Imperatorum excedit.
Ipsorum alij opes ostentare, equilia ebur-neis, Marmoreisque ornatibus insignire sa-tagebant; Quemadmodum Caligula qui do-micilia Aureis superstrauit latastris, atqueNiliögabalus, qui Chryselectro fastigiumcomponere haud potuisse conquerebatur.Adeo tandem pretiosa Nidis Neronianae or-namenta extitere,vt Aurea vulgo nuncupa-rentur ; verum fabricarum tam illustriumfama Templi Vaticani splendore oblitera-tur. Siquidem Pietas Pontificum mire elu-cescit, ac magnanimitas ex eiusdem Faniambulacro, quod a Paulo V. Pontifice fuitsubstructum. Latera commixtis Marmori-bus antiquis, 6 c 20. Columnis, praeeipua^vero quinque ostia Ionicis Parastadibus,cum supersculptaCoronice, superiecto Epi-stylio instructa, Lc simili prorsus symmetriacircum excitatis illustrantur. Testudinemdenique Carolus Madernus plasticis Aurofulgentibus , ac 32. Simulacris, SanctosPontifices referentibus arcuum laxamentainter Fenestras» quX Coronam inter, eun-demque fornicem intercedunt, circumflexaexornauit.
Inane medio Basilicx limini fupersinua.tum Beminus Christo in marmore leuiterinsculpto, Lc Petro Clauibus porrectis, pa-scendarum ouium curam committenti de-corauic. In altero autem Arcus oppositi in-teruallo Alexander VII. Bernino praecepitGioti musiuum, Diui Petri Nauiculam re-praesentans,e pariete inter Pontificias Nides,
Fani-
Enche sia cosa certa, ehe gli an-tichi Imperatori Romani si tro-uassero digranlunga superioriin ricchezza a'Sommi Pontefi-ci; nulladimeno non arriuaro-no mai ad alzare vn Edifizio ditanta marauigiia, e magnificenza, come fu que-sto dei Tempio Vaticano, la Fabrica gloriosa.,dei quale supera ogn’altra Tempiare , ehe in al-cun tempo da medesimi Imperatori sia stata maifatta.
Altri di questi attesero a far pompa di tanteloro ricchezze, in abbellirc le stalle dc’Cauallicon Marmi, & Auorij finilsimi come fece Cali-gola: Chi formo il Litostrato delle sue stanzeconOromassiccio: come prattico Eliogabalo ;il quale lamentauasi ancora non hauerlo potutoricoprire d’Ambra ; finalmente Nerone volserendere anche preziose, e rieche le proprie abi-tazionicon ornamenti cosi rari , e cosi nobili,ehe il di lui Palazzo era communemente chia-mato la Casa Aurea; Ma perola memoria degliEdifizi; co,i famosi viene cancellata, e dispersadalla Fama durabile , & incestante dei dettoTempio inalzato da passati Pontefici ; La gene-rositä , e Religione de quali ben si manifesta dalPortico dei moderno,fatto nel Ponteficato glo-rioso di Paolo V. mirabilmente adorno ne’lati ,con bellissimi Marmi mischi antichi, e con 20.Colonne situate ne’cinque principali ingressi,con diuersi Pilastri piani d’ordine Ionico, coruCornice Architrauata sopra,che parimente con-corrono d’intorno , di simile proporzionc. LaVolta e ornata superbamente di stucchi indota-ti, satti sotto ladirezione di Carlo Maderni,insieme con 32. Statue nelli Sordini , e frä le si-nestre, chc ricorrono attorno il Portico frä la^Cornice, edetta Volta, rappresentanti diuersiSanti Pontefici. Nel Sordino sopra il vano del-la Porta di mezzo, ehe vä al Tempio, & vn bas-so rilicuo di Marmo fatto dal Caualier Cio: Lo-renzoBernini. Vi escolpito Cristo nel lato,quando diede le Chiaui ä S.Pietro , dicendoli:Pasce oues meas. Nell’ altro Sordino incontrocorrispondente sta situato il Musaico di Giotto,ehe rappresenra la Nauicella di S.Pietro, fattouiporre da Alestandro VILcon Passistcnza dei det-to Caualier Bernini; la quale fu leuata dal muro,ehe faceua lato frd il Palazzo Ponteficio, eia-.Scalinata dei Tempio, oue si sale dal Porticoper cinque maestose Porte , di vgual vano di
lar-