Lib.V. Caput Vm.
CAPYT VIII.
Opificum allucinatio in altera Eem-'pii parte collocanda , (jf quaratione queat pr&caueri*
ViE Fanum a sinuatis Hemi-sph^rij Arcubus ad frontema Paulo V. constructam pro-monet, haud ipsam partem_ _ ad alteram a Tholo occupa-tam , nobilissimamque, omnino obuertere;Amba: siquidem angulari nexu copulantur,cum tamen recta:, nec obliqua: suissent de-arguendae. Quod enim postremum addi-dere , ad Ortum ita deflectit, vt a Templi li-mine ad Cathedram , propter eandem fle-xuram, absone prorsus linese diametralesmutuo intercidantur; recens adiectampar-tem , ac inflexam bipartiens diagramma, abaltero permeante Obeliscum , & ad Orien-tem accedente, plerifque exorbitat palmis .
Hoc namq; Pauimenti normales,fulci,&mendosa in angustioribus ambulacris Para-stadum series intuenti manifestat: altera^nempe ad Ortum spectans haud recte,vt de-buit , sed acute linuata producitur, aduersavero altera obtusa obliquatur; abortu hincsubsecuto, ineptum hunc prorsus causantedeflexum.
Cum tamen ca tam insignem Ldiflcijtotius partem constituat, inscios ita impe-gisse Architectos minime suspicamur, ve-rum ad syrtim aliam periculosiorem non_,allisuros . At rebus sedulo trutinaris, dua-bus potissimum caulis adducti in hunc sco-pulum ostendisse insimulantur.
Primum quidem fortafle ad sublectos ibi-dem terrarum hiatus superstruendarum.Molium impatientes prXcauendvs , a lituOccasum prospiciente aliquantum consultoaberrasse potest coniectari, quo tutiorem,videlicet substructionibus tellurem extra bi-fariam diuidentem lineam subuenarentur.Quod tamen in huiufcemodi Idibus plu-rimum censemus pr£caucndum;cum in eumduntaxat Scopum colli mare debeant Opi-fices ; vt Naturam rerum procreatricem,
Libro V. Gap. VIII. 283
CAPITOLO VIII.
Errore preß nelpiantaredella giont adei Eempio , e Regole per nonincorrere in cafi fimili .
xmu'
A parte delPEdificio, chcco-stituifceil prolongamento deiTempio, cioe Taccrefcimcn-to dalli Arconi dclla Cup-pola lino alia Facciata fatta_ fare da Papa Paolo V; fusi-
tuata non corrispondente al mezzo, 6 sia li-Jnea diametrale delPaltra parte opposta, do-ue ora elaCuppola, principal parte dei Tem-pio . NelsVnirsi di queste duc parti li mezzi >d linee diametral! di esso , in vece di vnirsia vna retta linea diametrale , fanno angoloottuso , perche 1’ aggionta , ehe prolonga ilTempio, piega verso Leuante ; in modo ehequesta piegatura sä scorgere, ehe dalla Portadei Tempio, sino alia Catedra, li mezzi in~tersecano , contrario alie communi Regolc.
La Linea , 6 mezzo di questa piegata.^Aggionta sbilancia molti palmi nel mezzo in'vicinanza della Guglia, tendente verso Mcz-|zogiorno , come si scorge su’l fatto , e dall’jindizio visibile dell’istelse guide dei Paui-|mento dei Tempio, e dalli Pilastri , doue e;T attacco, fra T vno, e l’altro , ehe fanno or-namenti alie Nauate minori. Perche quelloverso Leuante in vece di essere in angolo ret-to, si troua acuto, c 1'altro di rincontro ot-tuso, effetti dclla piegatura, la quale ha par-torito vss aborto.
Trattandosi di vna Aggionta ad vn E di si -cio si grande, sembra difficile a credere ehe1’ errore sia causato da accidenti di igno-ranza , o forsi ripiego , per euitare maggiordisordine . Con tutto cio da quello , choabbiamo potuto arguire dalla qualita dei far-to , si asserisce non poter essere procedutoquesto visibile difetto, ehe daduecaule. Laprima forsi per schermirsi da quelle profon-dita inabili , verso Ponente , per ritrouaropiu sic uro lettoalla situazione tendente versoMezzogiorno, fuori dclla linea diametrale.
Questa non deuesi attendere in simili Edi-sizij , perche il principal scopo di questi c>ehe siano creati pcrsctri, corne opera la Na-tura nel creare gli Vomini; Se forsi si adducoehe ciö sia accaduto per aucr auuto riguardopiu alia parsimonia dclle spe se, ehe alia per-fezione delf opera, trattandosi tflEdifizio disimile qualita , ehe Iu portato seco infinitidispendi; , non si deuono considerare queste! strcttezze, ma di lasciare la liberta alie spese,
N n a
per