Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
337
JPEG-Download
 

Nardinustap- 6 .& 8.

lib. 5.

jbonatuslib. 2. foL144.

I

Lib.V. Caput XVIII.

CAPVT XVIII.

Seruata ab Architectis norma in Si-tu , amplitudine , T *empli Va-ticani Variete designandis .

Mpliora Issidificia , vclutiFana, vt perennia euadant,magnificis, & vastitati con-sonis Parietibus , procin-guntur , ne edaciori absu-mantur tempore ; ad quod optima eorumforma plurimum conducit. Quodplorisque;Romanis Molibus, ac potissimum spha>!ricis perspicimus contigisse. Vti 8 at urna->le Fanum 1 , Diuo iam Hadriano dicatum, iVerum haud solum dubitatur, an hocjTemplum fphsericam speciem obtineret ,|at etiam orta suspicio dubiumque, vtrumjLc vetus ibidem JErarium , aut Fanum,Saturni. Qua de re Nardinus, ac Dona-tus consulantur.

Sed Dionysius Alfcarnasscus dicit AramSaturno Epeos dicasse cum Hercule, quoctiamnum durat ad radices Tumuli, iuxtaviam qua a Foro in Capitolium ascendi-tur; Etiam uc aduentum Herculis in Ita-liam sacer erat Saturno is locus , dictusab Incolis Saturnius , quin Lc vniuerfa^ora quae nunc vocatur Italia , dicata erathuic Deo ; Et quia multa Templaria aEdi-ficia Saturno dicata videntur, varijsquo,in locis posita, nequeunt Antiquitatum,Periti certe de hoc Fano , 8c ibi um in-consulte , loqui; Ac Diocletiano angu-lares Thermo , Diuo Bcrnardo nuncconsecrato , Pantheon vero pro coterisiliosum perseuerauit. Quippe singulas Fa-ni partes apte dispensarunt Architecti ;tota enifn ambitus areä in quinque mo-dulos subdiuisä , tres inani Laxamento .alias ambientibus tribuerunt muris; ea_siquidem indigebant vastitate, quo 8c ar-cuanda ibidem loculamenta , Parietem, ,atque amplissimum inane caperent inter-uallum. Hoc vniuersa ex IchnographicisPanthei vestigijs, ac de eo alibi contextadisisertatione facilius eruantur.

Ta-

Libro V. Cap. XVIII, 339

CAPITOLO XVIII.

Regola tenuta per lajf egna dei Sito ,Vano , e Parete dei PempioVaticano .

I vasti Edifizi; , & in partico-lare Ii Tcmplari, per render-li partecipi dclla perpetuita,deuono eifere sostrutti con_>Parcti , 0 Muri magnifici,sccondo richiedc Ia loro am-'piezza, accio siano piü resistam ali' osseso,e voracitä dei tempo , ehe postono distrug-gerli, e disposte nel modo, ehe si scorge inmolti nclla Citta di Roma , rimasti quasi il-lesi i e specialmente quelli di figura Sfcrica, 1icome c il Tempio di Saturno , hoggi Sant’jAdriano . Ma non solo vi e dubbio , chojquesto Tempio fosse di figura Sfcrica, come!Noi abbiamo detto ; ma si sospetta ancora_Jse quini fosse realmente 1’ antico Erario , 6Tempio di Saturno , fopra la qual diiputa_,vcggasi il Nardini i & il Donato. i

Ma Dionisio Alicarnasteo dicc , ehe gliEpei dedicassero vn’ Ara a Saturno , a stiemecon Hercole, la quale ancora resta vina adonta dei tempo medesimo, e si vede alie ra-dici dei suo Sepolcro, vicino alia Strada perla quale dal Foro si ascende al Campidoglio;Anzi prima 1’ arriuo di Hercole in Italia.,,jquesto medesimo loco era sacro a Saturno,& haueua presa la denominazione da gli ha-bitanti , di Saturnio , c 1’ Italia istessa era det-ta Saturnia per esser deuota al medesimo Dio;onde per diuersi lochi si di Roma , comodTtalia si acquistb molti stimi Tempi; , ehe ela giusta cagione , appresso Ii Studiosi dell’Antichitä , pcrchc non si posta certamentodi questo Tempio difeorrere ; come ancora^vn’ altra Fabrica neH’angolo dclle Termo,Diocleziane , oggi confagrata a San Bcrnar-jdo ; ma piü d’ ogni altro il Pantheon ; isehe e proceduto da Ha distribuzione, chevsa-jrono in esso quegli Architetti nel medesimoEdifizio; mentre diuisero il sito, ehe viene oc-jcupato da tutto il Tempio, cioe, qucllojche,contiene la parte circolarc, in parti cinque. 1

Tre di queste assegnarono al Vacuo Sse-rico, e 1’ altre due parti alia Parete , ehe Iocircuilce , conoscendo ehe si richicdeua taleattenzione ; accio quella si r end esse capacoalia disposizione dclle Nicchic con il Muro ,'& il resto per la sufficicnza di quel gran Va-cuo , come si scorge dislintamente dalle giu-ste Piante, e discorlbdei medesimo Pantheona suo luogo. {

Nardinicap. 6. e 8.Lib. 5.

Donatolib. 2. fol.144.

Bcn-

VU 2