Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
11v
JPEG-Download
 

DE SIMPL. ME DIC. FAC VL T.

rum, cui ineſt oleum, antè diligenter occluſo magis quoqʒ ac magis ita reddetur frigidum. Multum Eitem frigefeceris, ſi præcalfac tum in puteum ita demittas, vtaquã contingat: quanq; quod aquamnon dum tangit, frigidum item euaſerit, ſed minus. Atqʒ hoc pacto præparando frigidum reddi-mus oleum: contrario aũt modo, calidum. Quo ſane modo etiã vtimur in refrigeratis corporibus, inalueum olei calidi demittentes, quibus pars quæpiam obſtupuit, aut tremuli ſunt, aut conuulſioneaut palpitatione tentant᷑ aut motu ſenſu ve priuant᷑ aut tt ægre ſentire poſſunt, aut eiuſmodi quip-ſubd. piam perpeſſos. Ergo ſiꝗs ex vniuerſo vſu de medicaminũ facultate pronunciet, putabit, ninquidexcalfacere& refrigerare, tum exiccare,& humectare nos oleũ queat, velut Dioclis Archidamus, ſiuamuis. ilidem pugnantias non animaduertat. Nam cum exiccari& fragilia effici quæ in oleo coquunturdlicit, exiccantem& digerentem eius facultatem oſtendit: At vbi intro in coria ſubire, porosqʒ no-ſtros oblinire, ac naturales humorum effluxus prohibere, rurſum ſanè maxime contrariam eius fa-cultatem demonſtrat tum digerentibus, tum exiccantibus: atque in iſtis vel adhuc quæ apparentproferens, de illis non rectè ratiocinatur. At vbi de mordicatione agitur, non ea omnia commemo-rat. Nam ꝙ oculos mordicet, ꝙ guttur exaſperet, ſiue ad tuſſim prodocet, ꝙ ventrem radat, atq; ſe-ceſſus ſanguinolentos efficiat, abũde magna teſtimonia ſunt mordacem illi ineſſe facultatem. At qAl. dentium vlcera dolore liberet:& vẽtris mordicationes, aut irrigatum, aut infuſum, omnino ſanet: quiq; mor FPfur gie. ſi irritantur, mitiget: cum& ipſa non parua ſint contrariæ ipſius facultatis indicia: plane omiſſaſunt. Cæterum ſi vtriſqʒ propoſitis quis ratiocinari volet, duorum alterum eueniet: Aut. n. id facietvt Empiricus, dicetq; ſe in collatione ad aliquid cuiuſqʒ medicamenti facultatem per experientiamcognoſcere, ipſius autem per ſe propriam ignorare naturam: Aut vt Rationalis, contrarias ineſſemedicamento facultates,& mordicantẽ& lenientem: ac deinde ingenti tenebitur anxietate cauſamdicturus, cur interim altera earum agat ſenſibiliter, interim altera reliqua aut perdita ſit, aut nonclarè appareat. Quarum omnium dubitationum ſolutiones, ſiquidem vt pliyſica proponanturproblemata, ſane q; difficiles ſunt: ſin vt ad yſum xeferantur artis, multam requirunt experientiam,epilogiſmos autem non ita multos, ſed exactos ac definitos. Nam primum; an omne oleum ocu-lis mordax ſit nec ne, experientia incunctanter definire præſtat, haudquaq; ex tempore in vtrãquepartem rhetorum more dillerere: tum an omne æquè guttur exaſf peret, aut ventrem ſubducat, autradat, vt non nunquam cruentas moueat excretiones: an oleorum hoc quidem hæc faciat, illud ve-ro non& aliud magis, aliud minus. Olei differentias nunc dico non eas(vt quiſpiam ſuſ picaretur)quæ ſunt heterogeneis ſiue alterius generis, ſicut cicini; rhaphanini, caryini, balanini, ac ſimilium:nam& horum vires medicus norit oportet, ſed in præſentia eas memorare non expedit. Satis eſt Genim, mea quidem ſententia, principio proprijſſimum,& quod maximè ab omnibus hominibusvocatur oleum, conſideraſſe: quando& ipſe fructus ex quo fit oleum, ſolus ex omnibus oliua nun-

cupetur,& arbor olea(græce ytrunque e Vocatur,& ipſum oleum A pſumq́; ſimpliciterac primario oleum dicitur, at reliqua omnia per translationem& abuſum. 2 22108 5De Diſferemichs Propri“ vocati Olei. G ie, P. 8.

Vius ſane quod proprie oleum appellitant, de quo omnis in præſenti ſermo habetur, pluresN dico eſſe differentias. S ecundum ætatem quidem, cum aut recens eſt,& velut muſtum; autætate vigente, aut vetus. Secundum præparandi modum, cum aut ſimplex ſolumq́;& impermi-ſtum fuerit, aut cum ſale præparatum.& ecundum fructus ipſius diuerſitatem, cum isaut immatu-rus aut maturus extiterit. S ecundum inductam arte alterationẽ cum aut quomodo ab initio præ-paratum ſuit ita ſeruatur, aut cãdidum efficitur. Scriptum vero eſt de albificatione eius& ab alijsnon paucis,& nos quoque in ſequentibus trademus. Horum omnium oleorum facultates ipſeequidem experiri ſtudui: quid autem in quoque fieri deprehenderimʒ poſtea exponam. Atnuncabſoluere ſtatui primum, quod erat in manibus. Perperam enim mihi videntur medicorum pleri-que tum experiri medicamenta, tum de viribus eorum ratiocinari. artJuuomodo Cliusg. Hledicamenti Facultatem cæperiri oporteat.,. IVippe cum Experiri ſolum oporteat, quæ impermiſta ſunt,& ab omni extranea qualitatealiena: eaqʒ primum in optima corporis conſtitutione, deinde in intemperatis, demũ in mor-N bis ſimplicibus: ſicut in libro hunc antecedente,& in tertio de T emperamentis definitũ eſt:Ratiocinari vero, id quod ex accidente eſt, ſemper ab eo quod per ſe eſt, diſtinguentem.Aubell Non ſolum in Euplorandis Nedlicamentis medici Ralluciuentur, Sed etiam inOpiutonibils, quas habent de A ectibus. CA. To.A T non nullimedicorum non in iſtis modo hallucinantur, verum etiam in opinionibus„quashabent de affectibus. Nam oleum quò d laſſitudinibus remedio ſit, omnes propemodum fa-tentur: cæterum quis affectus ſit laſſitudo, non conſentiunt. Hic enim articulorum eſſe ait ſiccita-tem, ex motionibus deſiecatorum. Alter&, muſculorum, adijcit. Alius porro contra quàm hi, hu-miclitatem multam,& tenſſonem,& caliditatem, fluxione nimirum partibus vehementer agita-tis affuſa. Alius non humorum multitudinem, ſed qualitatem ſolam cauſatur, prouenire inquiensin motionibus immoderatis pinguedinis carnisq́; teneræ colliquationes quaſdam, quarum parsloras tranſpiret, pars vero retineatur in corpore:& hoc, cum acre mordaxq;ʒ ſit, affectionem effi-21 f cere