DE SIM PL. ME DIC. FACVLI.

tum facultatem: quia videlicet& hæc qnqʒ viſa ſit pedes diutius per eam ambulantium aduſſiſſe. ESanè non paruo tꝑe opus eſt, vt illi hominibus ſordem animi expurges · At quibus non in tã pro-funda ignorantiæ caligine degere contigit ac quartum horum commentariorum perlegerint, ijs qjam dicta ſunt memoxiæ caula repetita ſuffieiunt, quò diſtincte nomina de quaque propriarũ re-rum ita inaudſant, quemadmodum Làtinis efferre Græcisq; mos eſt. Tranſibo verò ad ſecundumſcemma ſiue ſp eculationem, haud etiam de nomine& ſignificato eius habendum, verum de rei natura. Nam pletique exiſtimant combuſta omnia ſe ipſis effici frigidiora: alij econtra, combuſtorũomnium augeri caliditatem exiſtimant:vtrique ſane errantes. Conſpiciuntur enim liquido quędãcalidiora reddita& ad guſtum,& ad tactum,& ad eam quæ in vſu cernitur facultatem: velut ſupradicebam de acribus& adſtringentibus. Quædam contra ab vſtione minus apparent calida: id queclare diſcernimus tum tactu, tu myſu Dico autem vſum, ceu ante dixi, cum cuti impoſita alia cali-diorem rubentioremq́; partem efficiunt alia exanguem& frigidam:& alia molem attolluntꝭ aliacontrahunt. Igitur Acria multum caloris amittunt vſta: at quæ eiuſmodi non ſunt, aſſumunt. Sane icombuſtorum omnium nullum planè eſt frigidum: relinquitur. n. in illis velut ref hoc eſtignitio quædam, nam ita vocabat Ariſtoteles. Atque id eſt quod per ablutiones detergitur, ex combuſtorum ſubſtantia ſubtiliſſimum: quod vbi cumaqua ablerit, quod vſti reliquum eſt, ſubſtantia Fterrena eſt: ſiquidem humidum omne combuſtio abſumit, reliquum autem terrenum eſt vnã cumempyreumate ab Ariſtotele vocato. Hoc ergo vbi per lotionem ablatum ac ſemotum fuerit, aqua,in qua medicamẽ ablutum eſt, calidam adſciuit facultatem, eamq; tenuium partium: quod reliquũverò eſt, terreum ſimul& frigidũ eſt, deſiccare citra mordacitatẽ potens. De his quidè& ſupra di-imus: cæterum nihilo deterius eſt in memoriam nunc ea reuocaſſe, vt repetita illorũ memoria, ſi-mul quæ dicenda ſunt, exactius quis aſſequatur. 55775

e DE TERRAE DITEERENTII5S i i

Am duæ ſint res, quæ terræ vocahulo ſigniffeantur, neceſſarium duxi prius eas diſtinguere,

yt clariora ſint quæ dicẽda veniunt. Altera ſane omnibus Gręcis Ipariter Latinis N maximecoſueta eſt. Siquidẽ vbi triticum, horde, autaliud quodpiã ſeminũ, quæ cerealia nuncupantur, ſe-minãt, mediocriter humidd eſſe terrã oportere aiunt: At vbi vites icus, oleas, aut aliã quis arborẽ

lantãt, fugiendã præci piunt tũ eam, quæ vliginis planè expers ſit& arida, tum quæ humida ſit&

utoſa: nam Lutum vocãt terram humido maceratã. Fũ qui de colendis agris ſeu georgica cõſcri-

pũt, in regionum differentijs atram terrã, argilloſam arenoſam que, diſcriminantes efferunt:ſed&

inguem terrã vocant, ex qua lutum fit viſcoſum ac lentum: alterã verò cõtra q; hanc diſpoſitam,&

quæ lutum efficiat pinguitudinis expers& friabile, Vt ſic dicam. Atque hoc eſt vnum terræ voca-buli ſignificatũ, omnibus vſitatum. Alterum elt ſolis philoſophis vſurpatum, cũ aiunt elementacorporum eſſe terrã, aquam, aerem,& ignem. Corpus nanqʒ extreme ſiecum ac frigidum terram 1nuncupant. S ecundum hos ergo nullum compoſitorum corporum terra cenſetur elemẽtaris: aiũttñ ea plurimum habere terræ, puta adamantem,& ſaxa:& quanto, corpore fuerint duriore, tanto

magis ea dicunt eſſe terrea, contra ch agricolæ. Haud enim quo durior ſit corporum conſiſtentia: eo

plus terream eſſe dictitant, verum lapidles& petras plane ad agriculturã elle ineptiſſima contẽdũt.Ceterum eam eſſe terram dicunt exactiſſimam, quæ ꝗᷓ longiſſimè receſſitd ſaxi conſiſtentia: quip-

e cum& argilloſam& arenoſam ad pleraqʒ damnent inutilem. Secundũ ſtaque ſignificatũ qd

à philoſophis celebratur, tribus finientur generibus terræ differentiæ. Siquidem Vnum eius ge:

nus lapis eſt, Alterum corpus metallicum, Tertium verò terra quę colitur: facta apud eos differen-

tia de metallicis corporibus, quę fundi poſſunt, velut ære, ſtanno, plumbo: hęc. n. quidam aiunt nõ

terræ, ſed aquæ, plus continere. Attamen cæteri homines oẽs eam duntaxat terram nominant, quæhumido macerata lutum efficitur: De qua vtique& ego nũc ſtatui differentias exponere, id mo-do præfatus, ꝙ propoſita ſectio corporum terrenorum in lapides, metallica,& terram quę colitur, Habſque corporibus quæ propriè phyſica ſeu naturalia nominantur, dicta eſt. Nam ſi ea accedant, tũligna omnia,& fructuum partes complures, v elut etiam animalium, eſſentia eſſe terrena dicentur:fructuum quidem partes, vt nuclei oliuarũ,& vinacei vuarum, putamina nucum,& conorum,&

eius generis multa alia: animalium vero oſſa, cornua, dentes. Verum de plantarum partibus, quæ

terrenæ vtique ſunt& duræ, partim iam ſuprà dictum eſt, partim ẽt nũc dicetur: At de ijs quæ ani-mantium ſunt, infra tractabitur, vbi prius terræ ſpecies abſoluero: Iicet. n. ea tibi aut differentias,

aut ſpecies aut ẽtappellare genera. Dico at hæc, lapides, metallica corpora, terram in lutum ſolu-bilem. Ac primum omnium dicam ab Lãtinis nuncupatæ terræ differentias, quæ commune hochabet, vt addita aqua continuò ſoluatur,& flat lutum · Nam quod à philoſophis ſic appellatur, non

habet omnibus commune, ſed illis tantum conſuetum ac celebratum ſignificatum.

DE DIFFERENT IIS NOMINAT AE PASSIM T ER RAE 5Erram vſitatè LAtinis vocari dixi, quæ iniecta aqua ſtatim ſoluitur,& fit lutum. Huiuſmodi415 ergo eſt, quam homines ad culturam elaborant, differentias habens quaſdam ſanè ſecundum1 rationem, dũ pinguis eſt& viſcoſa, quæ vtique omnino& atra colore eſt: alia verò friabi-

ior,& pinguitudinis expers, quam vocant argillam, quæ ſanè quodammodo candidior eſt. Atque3 5. N hæ

5

——